ప్రతి ఏటా దేశంలో సుమారు **15%** పండ్లు, కూరగాయలు సరైన నిల్వ వసతులు లేక వృథా అవుతున్నాయి. ఇప్పుడు చిన్న రైతులకు కూడా అందుబాటులో ఉండేలా 'Cooling-as-a-Service' మరియు 'Phase Change Materials' వంటి ఆధునిక పద్ధతులతో కోల్డ్ చైన్ వ్యవస్థను మార్చేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
సమస్య ఎక్కడ ఉంది?
భారతదేశంలో 86% మంది రైతులు చిన్న లేదా స్వల్ప భూకమతాలతోనే వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. వీరి కోసం పెద్ద ఎత్తున కోల్డ్ స్టోరేజ్ యూనిట్లను ఏర్పాటు చేయడం ఆర్థికంగా సాధ్యం కాదు. ఫలితంగా, పండ్లు మరియు కూరగాయలు కోత కోసిన తర్వాత 11% నుండి 15% వరకు వృథా అవుతున్నాయి. పాతకాలపు పెద్ద కోల్డ్ స్టోరేజీలు పల్లెటూళ్లలో మొదటి అడుగుకే (First Mile) అందడం లేదు.
టెక్నాలజీతో కొత్త మార్పు
దీనికి పరిష్కారంగా 'నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ కోల్డ్ చైన్ డెవలప్‌మెంట్' వంటి సంస్థలు ఇప్పుడు వికేంద్రీకృత (Decentralized) కోల్డ్ స్టోరేజ్ వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి. ఇందులో భాగంగా 'ఫేజ్ ఛేంజ్ మెటీరియల్స్' (Phase Change Materials) ఒక థర్మల్ బ్యాటరీలా పనిచేస్తాయి. దీనివల్ల కంప్రెసర్ రన్నింగ్ టైమ్ దాదాపు 45% వరకు తగ్గుతుందని తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లలో జరిగిన ఫీల్డ్ ట్రయల్స్ లో తేలింది.
బిజినెస్ మోడల్
'Cooling-as-a-Service' విధానం ద్వారా రైతులు భారీగా పెట్టుబడి పెట్టాల్సిన అవసరం లేకుండా, అవసరానికి తగ్గట్టుగా 'పే-పర్-యూజ్' (Pay-per-use) ప్రాతిపదికన కూలింగ్ సేవలను పొందవచ్చు. ఇది చిన్న రైతులకు, పెద్ద సప్లై చైన్ మార్కెట్‌ను అనుసంధానించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. దీనివల్ల రైతులు కష్టకాలంలో పంటను తక్కువ ధరకే అమ్ముకోకుండా, నిల్వ చేసి మంచి ధర వచ్చే వరకు వేచి చూసే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇన్వెస్టర్లకు సూచనలు
ఈ మోడల్ సక్సెస్ అవ్వాలంటే ప్రారంభ పెట్టుబడి అవసరమని, అలాగే గ్రామీణ స్థాయిలో అవగాహన కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఈ రంగంలో ప్రైవేట్ ప్లేయర్ల ఎంట్రీ, ప్రభుత్వ ప్రోత్సాహకాలు ఎలా ఉంటాయనే దానిపై ఇన్వెస్టర్లు దృష్టి సారించాల్సి ఉంది.