భారత్ ఆగ్రో ఫైనాన్స్: భారీ అంతరం! ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు అందక.. ప్రభుత్వానికే బాధ్యత?

వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో భారత వ్యవసాయ రంగం తీవ్రంగా దెబ్బతింటోంది. ఈ మార్పులకు అనుగుణంగా మారడానికి (Adaptation) అవసరమైన ఆర్థిక సహాయంలో భారీ అంతరం ఉంది. 2035 నాటికి, ఈ అంతరం ఏటా $310-$365 బిలియన్ల వరకు చేరుకోవచ్చని అంచనా. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు అంతర్జాతీయంగా లభించే వార్షిక ప్రజా నిధులు కేవలం $26 బిలియన్లు మాత్రమే. ముఖ్యంగా, వ్యవసాయ-ఆహార రంగం తమకు అవసరమైన అనుసరణ నిధుల్లో (adaptation funds) కేవలం 20% మాత్రమే పొందుతోంది. ఇది ఆహార భద్రతకు, లక్షలాది మంది చిన్న కమతాల రైతుల జీవనోపాధికి పెద్ద ముప్పు. జర్మన్‌వాచ్ క్లైమేట్ రిస్క్ ఇండెక్స్ 2026లో భారత దేశం 9వ స్థానంలో నిలవడం ఈ తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది.

దేశీయంగా చూస్తే, వ్యవసాయ అనుసరణకు సంబంధించిన మొత్తం నిధుల్లో 98-99% కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచే వస్తున్నాయి. ప్రైవేట్ రంగం వాటా కేవలం 1% మాత్రమే. వ్యవసాయ రంగంలో పెట్టుబడులు పెట్టడంలో ఉన్న స్వాభావిక రిస్కులు, తరచుగా సంభవించే తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనలు, పెట్టుబడిపై రాబడి రావడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టడం, చిన్న చిన్న కమతాలు వంటి కారణాలతో ప్రైవేట్ పెట్టుబడిదారులు వెనుకడుగు వేస్తున్నారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా, అనుసరణ అవసరాలకు ప్రైవేట్ ఫైనాన్స్ కేవలం 3% మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది, అందులోనూ అధిక భాగం వ్యవసాయం, నీటి రంగాలకు పరిమితమైంది.

ఈ అంతరాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. COP30 సదస్సులో, గ్రీన్ క్లైమేట్ ఫండ్ (GCF) మద్దతుతో దేశీయ ప్రజా నిధులు, ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు, అంతర్జాతీయ క్లైమేట్ ఫండ్లను ఏకీకృతం చేయడానికి 13 ఇతర అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలతో పాటు భారతదేశం ఒక వేదికను ఏర్పాటు చేయడానికి అంగీకరించింది. GCF భారతదేశంలో వ్యవసాయంతో సహా అనేక క్లైమేట్ అడాప్టేషన్ ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూరుస్తోంది. అయితే, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు క్లైమేట్ ఫైనాన్స్ ప్రవాహం ఇప్పటికీ అవసరాల కంటే చాలా తక్కువగా ఉంది. క్లైమేట్ పాలసీ ఇనిషియేటివ్ (CPI) నివేదిక ప్రకారం, 2021-22లో భారతదేశంలో వ్యవసాయ అనుసరణకు ₹265 బిలియన్లు (సుమారు $3.6 బిలియన్లు) నిధులు అందాయని, ఇది మొత్తం అవసరాల్లో సుమారు 24% మాత్రమే అని అంచనా.

ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, మొత్తం సస్టైనబుల్ అగ్రికల్చర్ సెక్టార్‌కు (Sustainable Agriculture Sector) 2020-22 మధ్యకాలంలో సగటున USD 301 బిలియన్లు వార్షికంగా అందగా, అందులో 67% (అంటే USD 202 బిలియన్లు) ప్రైవేట్ ఫైనాన్స్ నుండే వచ్చింది. ఇది వాణిజ్య బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థల ద్వారా జరిగింది. కానీ, ప్రత్యేకంగా క్లైమేట్ అడాప్టేషన్ (Climate Adaptation) విషయానికి వస్తే, రిస్క్, రాబడి అవకాశాలు తక్కువగా ఉండటంతో ప్రైవేట్ రంగం పెద్దగా ఆసక్తి చూపడం లేదు. అంటే, వ్యవసాయంలో మొత్తం పెట్టుబడులకు ప్రైవేట్ రంగం అందుబాటులో ఉన్నా, వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా మారే నిర్దిష్ట అవసరాలకు నిధులు సమీకరించడం ఒక పెద్ద సవాలుగా మారింది.

చారిత్రాత్మకంగా, భారతదేశం అనుసరణ (adaptation) కోసం ఎక్కువగా ప్రభుత్వ నిధులపైనే ఆధారపడింది. ఇప్పుడు, భారతదేశం యొక్క ముసాయిదా క్లైమేట్ ఫైనాన్స్ టాక్సోనమీ (draft climate finance taxonomy) వంటి విధానపరమైన చర్చలు, వ్యవసాయాన్ని క్లైమేట్ రెసిలెన్స్ (climate resilience) కోసం ఒక కీలక రంగంగా గుర్తిస్తున్నాయి. GCF కూడా కరువు నిరోధక విత్తనాలు, నీటి నిర్వహణ వంటి ప్రాజెక్టులకు మద్దతు ఇస్తోంది. ఆర్థిక నివేదికలు, బ్లెండెడ్ ఫైనాన్స్ (blended finance), రిస్క్ తగ్గించే యంత్రాంగాలను (risk mitigation mechanisms) పెంచాలని సూచిస్తున్నాయి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు అందే క్లైమేట్ ఫైనాన్స్‌లో భారత్ వంటి దేశాల వాటా చాలా తక్కువగా (కేవలం 14%) ఉంది, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు (44%) పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. ఆగ్రిటెక్ (Agritech) రంగంపై విశ్లేషకుల అంచనాలు సానుకూలంగానే ఉన్నాయి, 2025 మొదటి అర్ధభాగంలోనే $1 బిలియన్లకు పైగా వెంచర్ క్యాపిటల్ ఈ రంగానికి ప్రవహించింది. అయితే, ఈ పెట్టుబడులు ఎక్కువగా టెక్నాలజీ, ఉత్పాదకతను పెంచడంపైనే దృష్టి సారించాయి తప్ప, నేరుగా క్లైమేట్ అడాప్టేషన్‌పై కాదు. 2025లో $3 బిలియన్లుగా ఉన్న ఆగ్రి-టెక్ మార్కెట్, 2030 నాటికి $24 బిలియన్లకు పైగా విస్తరిస్తుందని అంచనా.

వ్యవసాయ అనుసరణ కోసం ప్రభుత్వ నిధులపైనే అతిగా ఆధారపడటం భారత రంగంలో ఒక బలహీనత. ఇది ప్రైవేట్ రంగం ప్రమేయం లేకపోవడాన్ని సూచిస్తోంది, దీనికి కారణం అనుసరణ ప్రాజెక్టులలో రిస్క్, లాభదాయకతపై అనిశ్చితి. చిన్న కమతాలు కూడా పెట్టుబడుల స్కేలింగ్‌ను క్లిష్టతరం చేస్తాయి. భారత వ్యవసాయ రంగం వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలకు (Climate Risk Indexలో 9వ స్థానం) సున్నితంగా ఉంది, గత మూడు దశాబ్దాలుగా USD 170 బిలియన్ల నష్టం అంచనా. ప్రభుత్వ బడ్జెట్ చక్రాలపై అనుసరణ వేగం ఆధారపడటం, రాజకీయ, ఆర్థిక అనిశ్చితులు కూడా సమస్యలను పెంచుతున్నాయి.

భారత వ్యవసాయ రంగంలో క్లైమేట్ అడాప్టేషన్ ఫైనాన్స్ భవిష్యత్తు, భారీ ఆర్థిక అంతరాన్ని ఎలా పూడ్చుతుందనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. GCF వంటి కార్యక్రమాలు, రిస్క్ తగ్గించే యంత్రాంగాలు ప్రైవేట్ రంగం ప్రమేయాన్ని పెంచడంలో కీలకం కానున్నాయి. మరింత పారదర్శకమైన ఆర్థిక డేటా, పెట్టుబడిదారులలో విశ్వాసాన్ని పెంచే విధానాలు అవసరం. మొత్తం ఆగ్రి-టెక్ మార్కెట్ వృద్ధి చెందుతున్నప్పటికీ, వాతావరణానికి అనుగుణంగా మారే పెట్టుబడులను వ్యూహాత్మకంగా ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం ఉంది. 2030 నాటికి అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలకు USD 1 ట్రిలియన్ వార్షిక బాహ్య ఫైనాన్స్ అవసరం అవుతుందని, దీనికి ప్రైవేట్ ఫైనాన్స్ పదిహేను రెట్లు పెరగాలని అంచనా. భారతదేశ ప్రయాణం ఈ సంక్లిష్ట ఆర్థిక రంగంలో ఒక ముఖ్యమైన అధ్యయనంగా నిలుస్తుంది.