భారత్ వ్యవసాయ రంగానికి కేంద్ర బడ్జెట్ భరోసా: టెక్నాలజీతో దూసుకుపోవడానికి భారీ నిధులు!

బడ్జెట్ లక్ష్యాలు - రైతుల సంక్షేమం

2026-27 కేంద్ర బడ్జెట్, భారత వ్యవసాయ రంగాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడానికి, రైతులకు భరోసా కల్పించడానికి అనేక కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంది. ముఖ్యంగా, సాంకేతికతను అందిపుచ్చుకోవడం, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునేలా పంటలను తీర్చిదిద్దడం, రైతు ఆదాయాలను పెంచడం వంటి అంశాలపైనే బడ్జెట్ ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది.

రంగం వృద్ధి - CRISIL నివేదిక

CRISIL నివేదిక ప్రకారం, భారత వ్యవసాయ రంగం గడిచిన ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో (2016-2025 మధ్య) సగటున 4.5% వార్షిక వృద్ధి రేటు (CAGR)ను నమోదు చేసింది. ఈ వృద్ధికి పశుపోషణ (7.1% వృద్ధి), చేపల పెంపకం (8.8% వృద్ధి) వంటి అనుబంధ రంగాలు కూడా గణనీయంగా దోహదపడ్డాయి. ముఖ్యంగా, ఉద్యానవన పంటల (Horticulture) ఉత్పత్తి దాదాపు 369 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులకు చేరుకుంది. ఇది వ్యవసాయ రంగం స్థూల విలువ జోడింపు (GVA)లో దాదాపు మూడో వంతు వాటాను కలిగి ఉంది.

టెక్నాలజీకి పెద్దపీట - నిధుల కేటాయింపు

సాగుభూమి దాదాపు స్థిరంగా ఉన్న నేపథ్యంలో, వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచడం అత్యంత కీలకమని బడ్జెట్ భావిస్తోంది. ఈ దిశగా, సాంకేతికత ఆధారిత విధానాలకు భారీగా నిధులు కేటాయించారు. 'నమో డ్రోన్ దీదీ' పథకం కింద డ్రోన్ సేవలను విస్తృతం చేయడానికి నిధులను ఏడు రెట్లు పెంచి ₹677 కోట్లకు చేర్చారు. అలాగే, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఆధారిత సలహాలను రైతులకు అందించే 'భారత్ VISTAAR' ప్లాట్‌ఫామ్ కోసం ₹150 కోట్లు కేటాయించారు. పశుసంవర్ధక శాఖకు 16% అధిక నిధులు కేటాయించి, పాల ఉత్పత్తిని పెంచడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. 'క్రిషియోన్నతి యోజన' కింద విత్తనాల నాణ్యత, పంట దిగుబడులను మెరుగుపరచడానికి కేటాయింపులను సుమారు 65% పెంచి ₹11,200 కోట్లకు చేర్చారు.

పంట అనంతర నష్టాల నివారణ

ఉద్యానవన రంగంలో మంచి ఉత్పత్తి ఉన్నప్పటికీ, పండ్లు, కూరగాయల వంటి వాటిలో 5% నుండి 15% వరకు పంట అనంతర నష్టాలు (post-harvest losses) జరుగుతున్నాయి. వీటిని తగ్గించేందుకు 'ప్రధానమంత్రి మైక్రో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ (PMFME)' పథకానికి 13%, 'ప్రధానమంత్రి కిసాన్ సంపద యోజన'కు 41% నిధులను పెంచారు. దీని ద్వారా కోల్డ్ స్టోరేజీలు, ప్యాక్ హౌస్‌ల నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించి, ఉత్పత్తుల విలువను పెంచేలా చర్యలు తీసుకుంటున్నారు.

వాతావరణ మార్పులు - వైవిధ్యీకరణ

'భారత్ VISTAAR' ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా స్థానిక వాతావరణానికి అనుగుణంగా, స్మార్ట్ సలహాలను రైతులకు అందించేందుకు కృషి చేస్తున్నారు. ఇది వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలను తట్టుకోవడానికి రైతులకు సహాయపడుతుంది. మత్స్య సంపద అభివృద్ధికి, దాదాపు 500 రిజర్వాయర్ల నిర్మాణానికి నిధులను కేటాయించారు. వ్యవసాయ సాంకేతికతలకు, వాతావరణాన్ని తట్టుకునే పంటల ప్రోత్సాహానికి 8% అదనంగా కేటాయించారు. రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచే లక్ష్యంతో, కొబ్బరి, జీడిమామిడి వంటి అధిక-విలువ గల పంటలవైపు దృష్టి సారించారు.

CRISIL అంచనాలు

వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ బడ్జెట్ కేటాయింపులు గత ఏడాదితో పోలిస్తే సుమారు 5% పెరిగాయని CRISIL అంచనా వేసింది. అయితే, ఈ పథకాలు విజయవంతం కావాలంటే, నిధుల కేటాయింపుతో పాటు క్షేత్రస్థాయిలో సరైన అమలు చాలా ముఖ్యమని సంస్థ అభిప్రాయపడింది. ముఖ్యంగా, రైతులకు పెన్షన్ అందించే 'ప్రధానమంత్రి కిసాన్ మాన్ ధన్ యోజన'కు కేటాయింపులు 140% పెరిగాయి. మరోవైపు, రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాల (FPO) నిధులను 14% తగ్గించడంపై CRISIL ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.