భారత్ వ్యవసాయ ఎగుమతులు: ఒమన్ వైపు మళ్లింపు.. ఎగుమతిదారులకు భారీ ఖర్చుల బాదుడు!

భారత్ కొత్త వాణిజ్య మార్గాల అన్వేషణ

పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న అనిశ్చితి, కీలకమైన ఓడరేవుల వద్ద భద్రతాపరమైన ఆందోళనల నేపథ్యంలో, భారత్ తన ముఖ్యమైన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులైన బియ్యం, మాంసం, పాల ఉత్పత్తులు, పండ్ల ఎగుమతులను ఒమన్ పోర్టులు, భూ మార్గాల ద్వారా మళ్లించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) చుట్టూ ఉన్న ప్రమాదకరమైన సముద్ర మార్గాలను తప్పించుకోవడమే దీని వెనుక ప్రధాన వ్యూహం. ఈ అస్థిరత వల్ల భారత్-పశ్చిమాసియా మధ్య వాణిజ్యం ఇప్పటికే గణనీయంగా తగ్గింది, ఏప్రిల్ 2026 నాటికి ఎగుమతులు 28% కంటే ఎక్కువగా పడిపోయాయి.

ఒమన్ కీలక రవాణా కేంద్రంగా ఆవిర్భావం

అరేబియా సముద్రంలో నేరుగా ఉన్న సోహార్ (Sohar), సలాలా (Salalah) వంటి పోర్టులతో ఒమన్ భౌగోళికంగా కీలక ప్రత్యామ్నాయ వాణిజ్య మార్గంగా మారింది. హార్ముజ్ జలసంధికి బయట ఉండటం దీనికి ప్రధాన కారణం. అంతేకాకుండా, ఒమన్ యొక్క అభివృద్ధి చెందిన రోడ్డు నెట్‌వర్క్ గల్ఫ్ సహకార మండలి (GCC) దేశాలలో మెరుగైన పంపిణీకి తోడ్పడుతోంది. ఈ పరిణామంతో ఒమన్ పోర్టులలో కార్యకలాపాలు పుంజుకున్నాయి.

ఎగుమతిదారులకు పెరిగిన భారాలు

రవాణా పరంగా ప్రత్యామ్నాయాలు దొరికినా, భారతీయ ఎగుమతిదారులు ఆపరేటింగ్ ఖర్చుల విషయంలో తీవ్రంగా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఫిబ్రవరి చివర్లో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన తర్వాత, షిప్పింగ్ ఖర్చులు ఆకాశాన్నంటాయి. గల్ఫ్ దేశాలకు బియ్యం ఎగుమతుల ఫ్రైట్ రేట్లు మార్చి 2026 నుండి పదింతలు పెరిగినట్లు సమాచారం. దీంతో చాలావరకు రవాణాలు లాభదాయకంగా మారడం లేదు. అత్యవసర సంఘర్షణ సర్ఛార్జీలు (emergency conflict surcharges) మధ్యప్రాచ్యం, ఆఫ్రికాలకు వెళ్లే షిప్‌మెంట్‌లపై దాదాపు 250% అదనంగా చేరాయి. యుద్ధ-ప్రమాద బీమా ప్రీమియంలు (war-risk insurance premiums) కూడా భారీగా పెరిగాయి. ఈ అధిక రవాణా ఖర్చులు భారతీయ వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల పోటీతత్వాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారతదేశ మొత్తం వ్యవసాయ ఎగుమతుల్లో 21.8% వాటా (సుమారు 11.8 బిలియన్ డాలర్లు) వీరిదే.

భౌగోళిక-రాజకీయ ప్రభావం, భవిష్యత్ బంధాలు

ప్రపంచ చమురు, LNG రవాణాకు కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద భౌగోళిక-రాజకీయ పరిణామాలు ఒమన్‌ను ఒక కీలక రవాణా కేంద్రంగా మార్చాయి. గతంలోనూ ప్రాంతీయ యుద్ధాలు వాణిజ్యాన్ని, దిగుమతి బిల్లులను, ఆర్థిక వ్యవస్థలను ఎలా దెబ్బతీశాయో మనం చూశాము. జూన్ 1, 2026 నుండి అమల్లోకి రానున్న భారత్-ఒమన్ సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA) భారత ఎగుమతులకు ఒమన్‌లోకి 98% డ్యూటీ-ఫ్రీ యాక్సెస్‌ను అందిస్తుంది. ఇది ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని పెంచే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, పశ్చిమాసియా మార్కెట్లకు వెళ్లే వస్తువుల ప్రస్తుత రవాణా ఖర్చులను ఇది వెంటనే తగ్గించదు.

ముందున్న ప్రమాదాలు, సవాళ్లు

అయినప్పటికీ, గణనీయమైన ప్రమాదాలు ఇంకా ఉన్నాయి. ఈ సంఘర్షణ వల్ల ఒమన్ పోర్టులపై కూడా పరోక్ష దాడులు జరిగాయి. మార్చి 2026లో సలాలా పోర్ట్‌పై జరిగిన డ్రోన్ దాడులు భద్రతాపరమైన అభద్రతను సూచిస్తున్నాయి. హార్ముజ్ జలసంధి గుండా వెళ్లే ఓడల విషయంలో ఇరాన్ యొక్క ఎంపిక విధానం (selective prioritization) ఊహించని సమస్యలను తెచ్చిపెడుతోంది. పెరిగిన రవాణా సమయం, అధిక ఫ్రైట్, బీమా ఖర్చులు లాభాలను తగ్గిస్తున్నాయి. ICRA విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ సంఘర్షణ కొనసాగితే, భారతదేశ కరెంట్ అకౌంట్ లోటు (current account deficit) మరింత దిగజారవచ్చు, ద్రవ్యోల్బణం పెరగవచ్చు, GDP వృద్ధి మందగించవచ్చు.

భారతీయ ఎగుమతిదారుల దృక్పథం

ఈ వ్యూహాత్మక మార్పు ప్రపంచ సరఫరా గొలుసుల (supply chains) దుర్బలత్వాన్ని, ప్రాంతీయ సంఘర్షణల ప్రభావాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఒమన్ ఒక కీలక రవాణా కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందుతూ, భారత్-ఒమన్ CEPA ద్వారా మెరుగైన ఆర్థిక సంబంధాలకు మార్గం సుగమం అవుతున్నప్పటికీ, పశ్చిమాసియాకు వెళ్లే భారతీయ వ్యవసాయ ఎగుమతిదారుల తక్షణ భవిష్యత్తు అనిశ్చితంగానే ఉంది. నిరంతర అస్థిరత, పెరుగుతున్న రవాణా ఖర్చులు ఎగుమతి పరిమాణాలు, లాభాలపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఈ వ్యూహానికి మద్దతు ఇవ్వాలంటే ఒమన్ యొక్క లాజిస్టిక్స్ హబ్‌గా పెరుగుతున్న పాత్ర సమర్థవంతంగా, సురక్షితంగా ఉండాలి.