భారతదేశ పురుగుమందుల బిల్లు: పరిశ్రమ ఆందోళన! ఆవిష్కరణలకు ముప్పు తప్పదా?

మార్కెట్ వృద్ధి, కాలం చెల్లిన నిబంధనలు

భారతదేశంలో పురుగుమందుల మార్కెట్ ప్రస్తుతం గణనీయంగా ఉంది. ఇది 2025 నాటికి సుమారు ₹274.87 బిలియన్ల నుంచి 2034 నాటికి ₹464.27 బిలియన్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. వ్యవసాయ రంగం అవసరాలు, ఆహార భద్రత దీనికి ప్రధాన కారణాలు. అయితే, 1968 నాటి 'ఇన్సెక్టిసైడ్స్ యాక్ట్' (Insecticides Act) అమలులో చాలా లోపాలున్నాయి. నాణ్యతా తనిఖీలు, పురుగుమందుల అవశేషాల నియంత్రణ సరిగా లేవు. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వం ఒక కొత్త 'పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లు' (Pesticide Management Bill) ను తీసుకురావాలని యోచిస్తోంది. ఇది ఆమోద ప్రక్రియలను సులభతరం చేస్తుందని, రైతులకు, పరిశ్రమకు మేలు చేస్తుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. కానీ, ఈ బిల్లుపై పరిశ్రమ, పౌర సమాజం నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత వస్తోంది.

పరిశ్రమల ఆవిష్కరణ, భద్రతా ఆందోళనలు

పరిశ్రమ వర్గాలు లేవనెత్తుతున్న ప్రధాన ఆందోళనల్లో ఒకటి 'రెగ్యులేటరీ డేటా ప్రొటెక్షన్' (RDP). కొత్త, సురక్షితమైన పురుగుమందులను అభివృద్ధి చేయడానికి కంపెనీలు భారీగా పెట్టుబడులు పెడతాయి. కానీ, ఈ బిల్లు ఆ పరిశోధనలకు తగిన రక్షణ కల్పించదని, దీనివల్ల పాత, ప్రమాదకరమైన రసాయనాల వాడకానికే కంపెనీలు మొగ్గు చూపుతాయని 'క్రాప్‌లైఫ్ ఇండియా' (CropLife India) ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది. ప్రపంచ దేశాల్లో పదేళ్ల వరకు డేటా ఎక్స్‌క్లూజివిటీ (Data Exclusivity) కల్పిస్తున్నా, భారతదేశంలో ఆ స్థాయి రక్షణ లేకపోవడం ఆవిష్కరణలకు పెద్ద అడ్డంకిగా మారుతుందని వారు అంటున్నారు. అలాగే, పురుగుమందుల ఆన్‌లైన్ అమ్మకాలపై (E-commerce) స్పష్టమైన నిబంధనలు లేవని కూడా వారు విమర్శిస్తున్నారు. ఆన్‌లైన్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లు అమ్మకందారులను ఎలా ధృవీకరించాలి, ఉత్పత్తులను ఎలా ట్రాక్ చేయాలి అనే దానిపై బిల్లులో వివరాలు లేకపోవడం వల్ల నకిలీ, అనధికారిక ఉత్పత్తులు రైతుల చేతుల్లోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.

అమలు, జవాబుదారీతనం, కార్పొరేట్ బాధ్యత

పౌర సమాజ సంఘాలైన 'పాన్ ఇండియా' (PAN India) వంటివి కూడా ఇదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా, 'సెంట్రల్ పెస్టిసైడ్స్ బోర్డ్' (Central Pesticides Board) కు కేవలం సలహా ఇచ్చే అధికారం మాత్రమే ఉండటం సరికాదని, బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించేలా స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు ఉండాలని కోరుతున్నాయి. గతంలో 'ఇన్సెక్టిసైడ్స్ యాక్ట్' అమలులో లోపాలు, తగినంత మంది ఇన్‌స్పెక్టర్లు, ల్యాబ్‌లు లేకపోవడం వంటి సమస్యలున్నాయని, కొత్త బిల్లు ఈ లోపాలను సమర్థవంతంగా పరిష్కరించలేదని విమర్శిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, 'క్రాప్‌లైఫ్ ఇండియా' కంపెనీల కార్పొరేట్ లయబిలిటీ (Corporate Liability) పై స్పష్టత కోరుతోంది. ప్రత్యక్ష ప్రమేయం లేకపోయినా, కంపెనీల ఉన్నత స్థాయి అధికారులు శిక్షలకు గురయ్యే అవకాశం ఉంటే, అది పెట్టుబడులను, వ్యాపార కార్యకలాపాలను దెబ్బతీస్తుందని వారు ఆందోళన చెందుతున్నారు.

భవిష్యత్ ఆశాకిరణం బిల్లు తుది రూపంపై ఆధారపడి ఉంది

మొత్తానికి, భారతదేశ ఆగ్రోకెమికల్ రంగం విస్తరణ దిశగా అడుగులేస్తున్నా, దాని భవిష్యత్తు, ఆవిష్కరణల వేగం అంతా ఈ కొత్త 'పురుగుమందుల నిర్వహణ బిల్లు' ఎలా రూపుదిద్దుకుంటుందనే దానిపైనే ఆధారపడి ఉంది. డేటా రక్షణ, స్పష్టమైన అమలు, ఆన్‌లైన్ అమ్మకాల నియంత్రణ వంటి అంశాలపై బిల్లులో హామీ లభిస్తే, దేశీయ పరిశ్రమ మరింత ఆధునికంగా మారే అవకాశం ఉంది. లేదంటే, నియంత్రణపరమైన సమస్యలు, ఆవిష్కరణల మందగమనం వంటివి కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.