Whalesbook
కేంద్ర మంత్రి సత్య పాల్ సింగ్ బఘేల్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, భారత ఫిషరీస్ ఎగుమతులు సుమారు ₹68,000 కోట్లకు చేరుకున్నాయి. ఈ గణనీయమైన వృద్ధికి ప్రధానంగా విదేశీ మార్కెట్లను వ్యూహాత్మకంగా విస్తరించడమే కారణమని ఆయన చెప్పారు. ముఖ్యంగా, అమెరికా విధించిన సుంకాల (Tariffs) తర్వాత కొత్త మార్కెట్లలోకి అడుగుపెట్టడం వల్ల ఎగుమతులు 25% పెరిగాయని, యూరప్, లాటిన్ అమెరికా, మధ్యప్రాచ్యం, ఆసియాతో పాటు అనేక దేశాలకు భారత సీఫుడ్ (Seafood) ఎగుమతులు విస్తరించాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అయితే, ఈ గణాంకాల వెనుక ఉన్న వాస్తవం కొంచెం సంక్లిష్టంగా ఉంది. గత ఆర్థిక సంవత్సరం (FY 2022-23) లో ఫిషరీస్ ఎగుమతులు సుమారు ₹63,969.14 కోట్ల లోపు ఉండగా, ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈ మొత్తం ₹68,000 కోట్లకు చేరింది. అయినప్పటికీ, ఒక కిలోగ్రాము సీఫుడ్ సగటు ధర గణనీయంగా పడిపోయింది. 2023-24 లో ఇది USD 4.66 నుండి USD 4.14 కి, అంటే 11% కంటే ఎక్కువగా తగ్గింది. దీని అర్థం, ఎగుమతుల పరిమాణం (Volume) పెరిగినప్పటికీ, ధరల రూపంలో ఆశించినంత ఆదాయం రాలేదు. ఇది రైతులకు, ఎగుమతిదారులకు లాభదాయకతను తగ్గించింది.
భారతదేశం ప్రపంచ ఫిషరీస్ మార్కెట్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చేపల ఉత్పత్తిలో రెండవ అతిపెద్ద దేశంగా (ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 8%) ఉంది. చైనా, నార్వే, వియత్నాం వంటి దేశాల నుండి తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కొంటోంది. ముఖ్యంగా, వియత్నాం భారతదేశానికి ఒక ప్రధాన సీఫుడ్ సరఫరాదారుగా మారింది. 2025 జనవరి నుండి జూలై వరకు, వియత్నాం ఎగుమతులు భారతదేశానికి 41% కంటే ఎక్కువగా పెరిగాయి, ముఖ్యంగా ఫ్రోజెన్ ష్రింప్ (Frozen Shrimp), పాంగేసియస్ వంటివి.
అమెరికా గతంలో విధించిన అధిక సుంకాలు (50% వరకు, మొత్తం 58.26% వరకు) వాణిజ్య రూపురేఖలను మార్చేశాయి. 2026 ఫిబ్రవరి నాటికి ఈ సుంకాలు 25% నుండి 18% కి తగ్గాయి. ఈ అధిక సుంకాల కాలంలో, భారత ఎగుమతిదారులు తమ దృష్టిని యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) వైపు మళ్లించారు. 2025 మొదటి 11 నెలల్లో EU కి ష్రింప్ ఎగుమతులు 38% పెరిగాయి. సంప్రదాయంగా, అమెరికా భారతదేశ సీఫుడ్ ఎగుమతి విలువలో దాదాపు 34.53% వాటాను కలిగి ఉంది (2023-24 లో).
ఈ రంగం ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన బలహీనత ఏమిటంటే, ష్రింప్ ఎగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం. ఇది మొత్తం సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతి ఆదాయంలో 70% కంటే ఎక్కువ వాటాను కలిగి ఉంది. ఈ ఏకాగ్రత వల్ల ధరల ఒడిదుడుకులు, వ్యాధులు, మారే వాణిజ్య విధానాల వంటి నష్టాలకు రంగం గురయ్యే అవకాశం ఉంది. అలాగే, వివిధ రాష్ట్రాల్లోని నియంత్రణ వ్యవస్థల్లో సమన్వయం లేకపోవడం నిర్వహణను కష్టతరం చేస్తోంది. ప్రధాన్ మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు పరిశ్రమను ఆధునీకరించడానికి, మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడానికి సహాయం చేస్తున్నప్పటికీ, తూర్పు, ఈశాన్య ప్రాంతాల్లో సరైన కోల్డ్ చైన్లు, నిల్వ సౌకర్యాలు లేకపోవడం వల్ల కోత అనంతర నష్టాలు (Post-harvest losses) కొనసాగుతున్నాయి.
ఈ రంగం, రాబోయే ఐదేళ్లలో ₹1 లక్ష కోట్లకు ఫిషరీస్ ఎగుమతులను చేరుకోవాలనే ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకుంది. అయితే, ఇది చాలా సవాలుతో కూడుకున్నది. దీనికి నిరంతర ప్రభుత్వ మద్దతు, లోపాలను సవరించుకునే వ్యూహాత్మక నిర్వహణ అవసరం. FY 2023-24 లో ఎగుమతి విలువ తగ్గుతూ, పరిమాణం పెరుగుతున్న ధోరణి, వాల్యూమ్ వృద్ధిని ఆర్థిక లాభాలుగా మార్చడంలో ఉన్న కష్టాన్ని తెలియజేస్తుంది.
లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, ప్రభుత్వం బడ్జెట్ కేటాయింపులు, PMMSY వంటి పథకాలతో మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం, టెక్నాలజీని ప్రోత్సహించడం, మత్స్యకారుల జీవనోపాధిని పెంచడం వంటి చర్యలు చేపడుతోంది. అధిక-విలువైన జాతులకు మారడం, కోల్డ్ చైన్లను బలోపేతం చేయడం, ట్రేసబిలిటీ (Traceability)ని మెరుగుపరచడం కీలకం. కేవలం పరిమాణంపై కాకుండా, విలువ జోడింపు (Value Addition) పై దృష్టి సారించడం, ధరల ఒడిదుడుకులను నిర్వహించడం, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్పులకు అనుగుణంగా మారడం, మార్కెట్ ఏకాగ్రత, వాణిజ్య అడ్డంకులను తగ్గించుకోవడం ద్వారానే ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించగలరు.