రైతుల ఆందోళన: MSP కంటే తక్కువకు పంటల ధరలు! వ్యవసాయ రంగంలో తీవ్ర సంక్షోభం

MSP కన్నా తక్కువకే పంటల అమ్మకాలు - కారణాలేంటి?

దేశవ్యాప్తంగా రైతులు ఎదుర్కొంటున్న ఈ దుస్థితికి అనేక కారణాలున్నాయి. గోధుమ సేకరణ లక్ష్యాల్లో ఇప్పటివరకు కేవలం 63% మాత్రమే నెరవేరడం, అసలు పంట చేతికి వచ్చిన 98% తర్వాత కూడా ఈ పరిస్థితి ఉండటం, దేశ వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో లోతైన సమస్యలున్నాయని సూచిస్తోంది. ఇది కేవలం గోధుమలకే పరిమితం కాకుండా, ఇతర కీలక పంటల ధరలు కూడా ప్రభుత్వ మద్దతు ధరల కంటే దిగువకు పడిపోతున్నాయి.

పంటల వారీగా ధరల పతనం

మే 11, 2026 నాటికి అందిన అధికారిక సమాచారం ప్రకారం, అనేక ప్రధాన వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ధరలు దారుణంగా పడిపోయాయి. గోధుమ క్వింటాల్ ధర ₹2,479 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది, ఇది MSP అయిన ₹2,585 కంటే తక్కువ. ఇక మిగతా పంటల పరిస్థితి మరీ దారుణంగా ఉంది. బజ్రా ధర MSP కంటే 25.55%, పొద్దుతిరుగుడు (Sunflower) 23.97%, మొక్కజొన్న (Maize) 21.29% తక్కువగా ఉన్నాయి. పప్పుధాన్యాలైన పెసర (Moong) ధర కూడా MSP కంటే 13.82% దిగువకు చేరింది. ఇటీవల ప్రభుత్వం 2026-27 సీజన్‌కు 14 ఖరీఫ్ పంటల MSPలను పెంచినప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో ఈ ధరల పతనం రైతులకు అందని మద్దతును సూచిస్తోంది.

రాష్ట్రాల వారీగా కొనుగోళ్లలో వెనుకబాటు

కొనుగోళ్ల పనితీరు రాష్ట్రాల వారీగా తీవ్రంగా మారుతోంది. పంజాబ్ తన గోధుమ సేకరణ లక్ష్యంలో 86% సాధించగా, మిగతా ప్రధాన వ్యవసాయ రాష్ట్రాలు చాలా వెనుకబడి ఉన్నాయి. హర్యానా కేవలం 36%, ఉత్తరప్రదేశ్ 48%, మధ్యప్రదేశ్ 57% మాత్రమే సేకరించాయి. ఈ కొనుగోళ్లలో వెనుకబాటుతనం వల్ల, రైతులకు అందాల్సిన ధరల మద్దతు అన్ని ప్రాంతాలకు చేరడం లేదు, ఇది మార్కెట్ ధరల పతనం వల్ల ఇప్పటికే ఉన్న కష్టాలను మరింత పెంచుతోంది.

విస్తృత వ్యవసాయ రంగ సంక్షోభం

ఈ ధరల ఒత్తిడి ఒక తాత్కాలిక సమస్య కాదు. గత డేటాను పరిశీలిస్తే, చాలా పంటల మార్కెట్ ధరలు MSPల కంటే తక్కువగా ట్రేడ్ అవుతుండటం, ముఖ్యంగా కొనుగోలు వ్యవస్థలు బలహీనంగా ఉన్నచోట్ల ఈ పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో, అనేక ఉత్పత్తులు MSPల కంటే తక్కువకు చేరడం, విస్తృతమైన రైతు కష్టాలకు దారితీస్తోంది. దీనివల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వినియోగం తగ్గిపోతుంది. 2020-21లో గ్రామీణ వినియోగం కేవలం 1.4% మాత్రమే పెరిగింది, పట్టణ వినియోగం 2.4% పెరిగిన దానితో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ. అంతేకాకుండా, రైతుల పెరుగుతున్న సంక్షోభం వ్యవసాయ రంగంలో నిరర్థక ఆస్తుల (NPAs) పెరుగుదలకు కూడా దారితీస్తోంది. 2022 నాటికి మొత్తం బ్యాంకింగ్ NPAsలో వ్యవసాయ రంగం వాటా **17.4%**కు చేరుకుంది.

మిగులు నిల్వలు, విధానపరమైన లోపాలు

ప్రభుత్వ బఫర్ స్టాక్స్‌లో భారీ మొత్తంలో ఆహార ధాన్యాలు పేరుకుపోవడం ప్రస్తుత మార్కెట్ పరిస్థితులకు ఒక ప్రధాన కారణం. ఏప్రిల్ 1, 2026 నాటికి, ఆహార ధాన్యాల నిల్వలు 604.02 లక్షల టన్నులుగా ఉన్నాయి, ఇది అవసరమైన దానికంటే దాదాపు మూడు రెట్లు ఎక్కువ. గోధుమ నిల్వలు మాత్రమే బఫర్ అవసరాలను 217.92 లక్షల టన్నులకు మించి ఉన్నాయి. మే 1, 2026 నాటికి, ప్రభుత్వ గోధుమ నిల్వలు సుమారు 36 మిలియన్ టన్నులకు చేరుకున్నాయి, ఇది మే 2021 తర్వాత అత్యధికం. ఇంత పెద్ద సరఫరా ఉండటంతో, ప్రభుత్వం రైతుల నుండి ఎక్కువగా కొనుగోలు చేయాల్సిన అవసరం కనిపించడం లేదు, దీంతో రైతులు తక్కువ ధరలకే తమ పంటలను అమ్ముకోవాల్సి వస్తోంది. ఈ అధిక నిల్వలు ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లను పరిమితం చేస్తాయని, తద్వారా కొనుగోలు లక్ష్యాలు తగ్గి, తగ్గించిన ధరలకు అమ్మకాలు బలవంతంగా జరుగుతాయని రైతు నాయకులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. MSPలను ఉత్పత్తి వ్యయంలో కనీసం 1.5 రెట్లుగా ఉంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, వ్యయాలను ఎలా లెక్కిస్తారనే దానిపై, అలాగే బియ్యం, గోధుమలకు లభించేంత మద్దతు ఇతర నాన్-సెరియల్ పంటలకు ఫుడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FCI) ద్వారా లభిస్తుందా అనే దానిపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

ఖరీఫ్ సీజన్‌కు భవిష్యత్తు

ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి, ప్రభుత్వం 2026-27 సీజన్‌కు 14 ఖరీఫ్ పంటలకు అధిక MSPలను ఆమోదించింది. పొద్దుతిరుగుడు, నల్ల నువ్వులు (nigerseed), నువ్వులు (sesamum) వంటి నూనెగింజలతో పాటు, పప్పుధాన్యాలు, పత్తి ధరలను గణనీయంగా పెంచింది. పంటల వైవిధ్యీకరణను ప్రోత్సహించడం, దిగుమతుల అవసరాన్ని తగ్గించడం ఈ విధానం లక్ష్యం. అయితే, పెరుగుతున్న ఉత్పత్తి వ్యయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈ పెరుగుదల సరిపోదని కొందరు రైతు సంఘాలు ప్రశ్నిస్తున్నాయి. పెసర, బజ్రా, మొక్కజొన్న, కందులు (tur/arhar) వంటి పంటలకు ఉత్పత్తి వ్యయంపై అధిక మార్జిన్లు ఉంటాయని అంచనా వేయడం, ఇవి విధానపరమైన ప్రాధాన్యతలను సూచిస్తోంది. ప్రధాన ధాన్యాలకే పరిమితం కాకుండా, మెరుగైన మార్కెట్ యాక్సెస్, కొనుగోలు వ్యవస్థలు విజయానికి కీలకం.