Whalesbook
లింగ అసమానతలపై UN దృష్టి
ఐక్యరాజ్యసమితి 2026ను 'అంతర్జాతీయ మహిళా రైతు సంవత్సరం'గా ప్రకటించడం, భారతదేశ వ్యవసాయ రంగంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన లింగ అసమానతలను మరోసారి వెలుగులోకి తెచ్చింది. దేశ వ్యవసాయ కార్మిక శక్తిలో మహిళలు గణనీయమైన పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, వారికి వనరులు, గుర్తింపు విషయంలో సమాన అవకాశాలు కల్పించడంలో వెనుకబాటుతనం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఈ అంతరాలను సరిదిద్దకపోతే, భారతదేశ వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, సుస్థిరత లక్ష్యాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
భూమి యాజమాన్యం - పెద్ద అడ్డంకి
నిజానికి, భారతదేశ వ్యవసాయ కార్మిక శక్తిలో 40% కంటే ఎక్కువ మంది మహిళలే ఉన్నారు. కానీ, వారి భూమి యాజమాన్యం కేవలం 14% మాత్రమే. అలాగే, వ్యవసాయ భూమి వినియోగంలో వారి వాటా కేవలం 12% గా ఉంది. ఈ భూమి యాజమాన్య అసమానత అనేక సమస్యలకు దారితీస్తోంది. 'రైతు' అనే అధికారిక నిర్వచనంలో, సొంతంగా భూమి లేని మహిళలు తరచుగా దూరమవుతున్నారు. దీనివల్ల, ప్రధాన మంత్రి కిసాన్ సమ్మాన్ నిధి (PM-KISAN) వంటి కీలక ప్రభుత్వ పథకాల లబ్ధిదారులలో కేవలం 23% మంది మహిళలే ఉంటున్నారు. భూమి ఉంటేనే వ్యవసాయ రుణాలు, వడ్డీ రాయితీలు, పంటల బీమా వంటి ప్రయోజనాలు అందుతాయి. భూమి లేని మహిళలు పంట నష్టాలు లేదా ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నప్పుడు చాలా ప్రమాదంలో పడతారు.
రుణ లభ్యత - సవాళ్లు
మహిళా రైతులు సంస్థాగత రుణాలను పొందడంలో అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నారు. భూమి యాజమాన్యంలో తక్కువ వాటా ఉండటంతో, వారికి తగిన హామీ (Collateral) లభించడం లేదు. ఈ అంతరాలను తగ్గించడానికి NABARD వంటి సంస్థలు ఆర్థిక అక్షరాస్యత, అవగాహన కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నాయి. RBI కూడా డిపాజిటర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవేర్నెస్ ఫండ్ (DEAF) ద్వారా సహాయం అందిస్తోంది. అంతేకాకుండా, కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVKs), రూరల్ సెల్ఫ్ ఎంప్లాయ్మెంట్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ (RSETIs) వద్ద నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, ప్రధాన్ మంత్రి కౌశల్ వికాస్ యోజన వంటి పథకాల ద్వారా ప్రభుత్వం రుణ లభ్యతను పెంచడానికి కృషి చేస్తోంది. అయితే, మహిళల అవసరాలకు తగినట్లుగా రుణ విధానాలను రూపొందిస్తే ఈ ప్రయత్నాలు మరింత సత్ఫలితాలనిస్తాయి.
సంఘటిత శక్తి - సమష్టి ప్రయోజనాలు
రైతు సంఘాలు, ఫార్మర్ ప్రొడ్యూసర్ ఆర్గనైజేషన్స్ (FPOs), మహిళా సహకార సంఘాలు వంటి సమష్టి సంస్థల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం కూడా తక్కువగా ఉంది. మహిళా రైతులు ఇటువంటి సంస్థల్లో చేరడం లేదా కొత్తవి స్థాపించడం ద్వారా వనరులను సమీకరించుకోవచ్చు, కార్యకలాపాలలో సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవచ్చు. దీని ద్వారా, వారు మెరుగైన బేరసారాల శక్తిని (Bargaining Power) పొందగలుగుతారు. వ్యవసాయ రంగంలో మహిళల సంఖ్య పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, వారికి సంస్థాగత గుర్తింపు, బలమైన మద్దతు వ్యవస్థలు చాలా అవసరం. మహిళా రైతుల సామర్థ్యాన్ని పూర్తిగా సద్వినియోగం చేసుకోవడమే, దేశ వ్యవసాయ రంగానికి సుస్థిరమైన, సమానమైన భవిష్యత్తును అందించగలదు. ఇది ఒక నూతన హరిత విప్లవానికి దారితీయవచ్చు.