మౌలిక సదుపాయాలకు పెద్దపీట
కేంద్ర ప్రభుత్వం రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరానికి మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure) కింద ఏకంగా ₹12.2 ట్రిలియన్ల ను కేటాయించింది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 9% ఎక్కువ. ఆర్థిక వృద్ధిని పెంచేందుకు, దేశంలో కనెక్టివిటీని, ఆస్తుల కల్పనను మెరుగుపరిచేందుకు ఈ భారీ కేటాయింపులు చేస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. ప్రైవేట్ కార్పొరేట్ పెట్టుబడులు ఆశించిన స్థాయిలో లేకపోవడంతో, ప్రభుత్వం ఈ రంగంపైనే ఎక్కువ దృష్టి సారించినట్లు కనిపిస్తోంది.
వ్యవసాయ బడ్జెట్: స్తంభన, మార్పులు
మౌలిక సదుపాయాలపై దృష్టి పెట్టినప్పుడు, వ్యవసాయ, గ్రామీణ అభివృద్ధి వంటి కీలక రంగాలు కొంతవరకు వెనక్కి తగ్గినట్లు కనిపిస్తున్నాయి. పశు సంవర్ధక, పాల ఉత్పత్తులు, మత్స్య రంగాలకు కేటాయింపులు పెరిగినప్పటికీ, ప్రధాన పంటల సాగు, ఉద్యానవన (Horticulture) రంగాలకు పెద్దగా ప్రాధాన్యత లభించలేదు. వ్యవసాయ శాఖ మొత్తం బడ్జెట్ స్వల్పంగా ₹1.23 ట్రిలియన్ల నుండి ₹1.30 ట్రిలియన్లకు పెరిగింది. ఇందులో ఎక్కువ భాగం PM కిసాన్, PM కిసాన్ మాందన్ యోజన వంటి ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ పథకాలకే వెళ్తోంది.
పరిశోధన నిధులకు కోతలు
భవిష్యత్తులో వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సామర్థ్యం కోసం అత్యంత కీలకమైన వ్యవసాయ పరిశోధన, విద్య శాఖకు నిధులు తగ్గుముఖం పట్టాయి. ఈ శాఖకు కేటాయింపులు ₹102.8 బిలియన్ల నుండి ₹99.67 బిలియన్లకు తగ్గించబడ్డాయి. పరిశోధనల్లో పెట్టుబడులు పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని అందరూ అంగీకరించినా, బడ్జెట్ ఈ కీలక రంగానికి నిధుల కేటాయింపులో తాత్కాలిక విరామం లేదా ఆలస్యం చేస్తున్నట్లు సంకేతాలిస్తోంది. ప్రధాన్ మంత్రి మత్స్య సంపద యోజనకు కేటాయింపులు పెరిగినా, అది విస్తృత వ్యవసాయ పరిశోధన లోటును భర్తీ చేయలేదని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
గ్రామీణాభివృద్ధి: స్వల్ప పెరుగుదల
గ్రామీణాభివృద్ధి విషయానికొస్తే, పెద్దగా కొత్త కార్యక్రమాలు కనిపించలేదు. ప్రధాన్ మంత్రి గ్రామీణ్ సడక్ యోజన, నేషనల్ రూరల్ లైవ్లీహుడ్ మిషన్, ప్రధాన్ మంత్రి ఆవాస్ యోజన వంటి ప్రధాన పథకాలకు గత ఏడాది మాదిరిగానే నిధులు కేటాయించారు. మొత్తం గ్రామీణాభివృద్ధి బడ్జెట్ ₹2.66 ట్రిలియన్ల నుండి ₹2.73 ట్రిలియన్లకు స్వల్పంగా 2.63% మాత్రమే పెరిగింది. ఇది పురోగతి కొంత నెమ్మదిగా ఉంటుందని సూచిస్తోంది.
మొత్తంగా చూస్తే, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. అయితే, వ్యవసాయ, గ్రామీణ రంగాలకు గణనీయమైన ప్రోత్సాహం, ప్రత్యక్ష మద్దతు మాత్రం భవిష్యత్ బడ్జెట్లలోనే లభించే అవకాశం ఉంది.