భారత రైతులకు ముప్పు: దిగుమతుల అంతరాయంతో ఎరువుల సంక్షోభం.. పంటల భవిష్యత్ ప్రశ్నార్థకం!

భారత్ దిగుమతులపై ఎంతగానో ఆధారపడుతోంది...

పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న ప్రస్తుత పరిస్థితులు, భారతదేశం ఎరువులు, వాటి తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాల దిగుమతులపై (Imports) ఎంతగానో ఆధారపడుతోందని స్పష్టం చేశాయి. గల్ఫ్ ప్రాంతం నుంచి యూరియా, డీఏపీ (DAP) దిగుమతుల్లో 30% వరకు భారతదేశం సేకరిస్తోంది. దీంతో సరఫరాలో తీవ్ర కొరత ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, యూరియా ఉత్పత్తికి కీలకమైన లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) సరఫరాలో కూడా భారత్ ఈ ప్రాంతంపై 50% వరకు ఆధారపడి ఉంది. ఈ పరిణామాల వల్ల అంతర్జాతీయంగా సహజ వాయువు (Natural Gas) ధరలు సుమారు 20-30% మేర పెరిగాయి. దీని ఫలితంగా యూరియా ఉత్పత్తి వ్యయం కూడా అదనంగా 15-20% పెరిగే అవకాశం ఉంది.

దేశీయ ఉత్పత్తి సరిపోవడం లేదు...

గత దశాబ్దాలతో పోలిస్తే, వ్యవసాయ విధానాల కారణంగా భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద ఎరువుల వినియోగదారుగా మారింది. 1960-61లో కేవలం 0.295 మిలియన్ టన్నుల ఎరువుల వినియోగం ఉంటే, 2024-25 నాటికి ఇది 32.93 మిలియన్ టన్నులకు చేరుతుందని అంచనా. దీంతో ప్రతి హెక్టారుకు ఎరువుల వాడకం 1.92 కేజీల నుంచి 150.11 కేజీలకు, అంటే దాదాపు 78 రెట్లు పెరిగింది. 2023-24లో భారతదేశం రికార్డు స్థాయిలో 21.95 మిలియన్ టన్నుల ఎరువులను ఉత్పత్తి చేసినప్పటికీ, 2026 నాటికి అంచనా వేస్తున్న 39 మిలియన్ టన్నుల డిమాండ్‌కు ఇది చాలా తక్కువ. ఈ పెరుగుతున్న అంతరం దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలపై పునరాలోచన చేయాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తోంది.

దేశీయ ఉత్పత్తికి అధిక ఖర్చు...

పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం కారణంగా, భారతదేశంలో రోజువారీ యూరియా ఉత్పత్తి అంచనాగా 30,000-35,000 టన్నులు తగ్గింది. ప్రభుత్వ లక్ష్యం రోజుకు 67,000 టన్నులకు ఉత్పత్తిని పెంచడం, కానీ దీనికి భారీ ఖర్చు అవుతుంది. తక్షణ కొరతను తీర్చడానికి స్పాట్ మార్కెట్‌లో ఖరీదైన సహజ వాయువును కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తోంది. దీనికి విరుద్ధంగా, చైనా వంటి దేశాలు గత దశాబ్దంలోనే దేశీయ ఎరువుల ఉత్పత్తిపై భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టి, ప్రభుత్వ మద్దతు, కొత్త టెక్నాలజీలతో దాదాపు స్వయం సమృద్ధి సాధించాయి. భారతదేశ వ్యూహం విస్తృతమైన దేశీయ సామర్థ్యాన్ని నిర్మించడం కంటే సబ్సిడీలపైనే ఎక్కువగా దృష్టి సారించింది. ఈ విధానం 1990ల చివరలో ధరలు పెరిగినప్పుడు రైతుల ఆందోళనలను నివారించడంలో విఫలమైంది.

నిర్మాణపరమైన బలహీనతలు.. రిస్క్‌లకు కారణం...

ఈ సంక్షోభం లోతుగా పాతుకుపోయిన నిర్మాణపరమైన సమస్యలను ఎత్తిచూపుతోంది. ఎప్పుడూ మారుతుండే స్పాట్ మార్కెట్ గ్యాస్‌పై ఆధారపడటం ఖరీదైనది, స్థిరమైనది కాదు. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ తాత్కాలిక పరిష్కారాలు అసలు సమస్యను తీర్చవు: దేశీయ ఉత్పత్తికి, డిమాండ్‌కు మధ్య శాశ్వత అంతరం, కొద్దిమంది దిగుమతిదారులపైనే ఆధారపడటం. గల్ఫ్ దేశాల్లోని ఎరువుల ఉత్పత్తి కేంద్రాలకు నష్టం వాటిల్లిందనే నివేదికలు, జూన్ ఖరీఫ్ పంటల సీజన్‌కు ముందు కొనుగోళ్ల కోసం ఆందోళన పెరిగే ప్రమాదాన్ని సూచిస్తున్నాయి. అంతేకాకుండా, 2023-24లో రైతులు 11.6:4.6:1 నిష్పత్తిలో పోషకాలను వాడారు, ఇది సిఫార్సు చేయబడిన 4:2:1 నిష్పత్తికి చాలా భిన్నంగా ఉంది. ఇది యూరియాను అధికంగా ఉపయోగించడాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది నేల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది, పోషక లోపాలకు దారితీస్తుంది.

దీర్ఘకాలిక ఆహార భద్రతకు వ్యూహాలు...

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి సమగ్ర వ్యూహం అవసరం. రైతులు ఎరువులను తెలివిగా ఉపయోగించడంపై మార్గదర్శకత్వం అందించాలి. తక్కువ ఎరువులు వాడే పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు వంటి పంటలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా నత్రజని సరఫరాపై ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చు. దీనికి అధిక యూరియా వాడే వరి, గోధుమ వంటి పంటల నుంచి మారడానికి ప్రోత్సాహకాలు అవసరం. DAPకు ప్రత్యామ్నాయంగా సింగిల్ సూపర్ ఫాస్ఫేట్ (SSP), ట్రిపుల్ సూపర్ ఫాస్ఫేట్ (TSP) వంటి వాటిని ప్రోత్సహించాలి, ముఖ్యంగా ప్రధాన వ్యవసాయ రాష్ట్రాల్లో. వ్యవసాయ విస్తీర్ణం ఆధారంగా ఎరువుల సరఫరాను పరిమితం చేయడం కూడా యూరియా కొరతను నిర్వహించడంలో సహాయపడుతుంది. నానో-యూరియా (Nano-urea) వాడకాన్ని వేగవంతం చేయడం ఇప్పుడు చాలా ముఖ్యం, ఎందుకంటే ఇది మరింత సమర్థవంతంగా ఉంటుంది, ఖర్చులను తగ్గిస్తుంది. రసాయన దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి, భవిష్యత్తులో ప్రపంచ షాక్‌ల నుండి ఆహార భద్రతను నిర్ధారించడానికి సేంద్రీయ వ్యవసాయం (Organic Farming), జీరో బడ్జెట్ నాచురల్ ఫార్మింగ్ (ZBNF) వినియోగాన్ని వేగవంతం చేయడం ద్వారా శాశ్వత స్థితిస్థాపకతను నిర్మించాలి.