ప్రైవేటీకరణతో ఉత్పత్తి పెంపునకు వ్యూహం
వేదాంత చైర్మన్ అనిల్ అగర్వాల్, భారత రక్షణ తయారీ రంగంలో (Defense Manufacturing Sector) సమూల మార్పులు తీసుకురావాలని, ప్రైవేటీకరణకు తెరతీయాలని పిలుపునిచ్చారు. దేశంలోని 41 ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీలను (Ordnance Factories) ఆధునీకరించి, ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యంతో నడిపిస్తే, ఉత్పత్తి సామర్థ్యం పదింతలు పెరుగుతుందని ఆయన బలంగా విశ్వసిస్తున్నారు. ఈ ప్రైవేటీకరణ ప్రతిపాదన, భారతదేశం యొక్క రక్షణ ఎగుమతులకు (Defense Exports) అదనపు బలాన్ని చేకూరుస్తుందని ఆయన అంచనా వేస్తున్నారు. ఇప్పటికే FY2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత రక్షణ ఎగుమతులు ₹38,424 కోట్లకు చేరి, 62.66% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (DPSUs), ప్రైవేట్ కంపెనీల భాగస్వామ్యంతో నమోదైన ఈ వృద్ధి, ప్రపంచ మార్కెట్ అవసరాలను తీర్చడానికి భారత రక్షణ రంగం సిద్ధంగా ఉందని సూచిస్తోంది.
ఉత్పత్తి సామర్థ్యం పెంపునకు మార్గం
ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచడం (Scaling Up Production) అనేది ప్రస్తుతం భారత రక్షణ రంగం ఎదుర్కొంటున్న కీలక సమస్య. దీన్ని పరిష్కరించడానికే అగర్వాల్ ప్రైవేటీకరణ, ఆధునీకరణను కోరుతున్నారు. ప్రైవేట్ రంగం యొక్క సామర్థ్యం, పెట్టుబడులతో ఈ 41 ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీలను ఉపయోగించుకుంటే, ఉత్పత్తిని గణనీయంగా పెంచవచ్చని ఆయన భావిస్తున్నారు. ఇది 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) స్ఫూర్తికి, దేశ స్వావలంబన లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది. ప్రస్తుతం, భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (BEL), హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL), భారత్ డైనమిక్స్ లిమిటెడ్ (BDL) వంటి ప్రధాన రక్షణ కంపెనీల షేర్లు మిశ్రమంగా ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. BEL ఈ ఏడాది లాభాల్లో ఉండగా, HAL, BDL కొంత తగ్గుముఖం పట్టాయి. అంతర్జాతీయంగా నెలకొన్న భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు (Geopolitical Climate), ముఖ్యంగా ఇటీవల జరిగిన పరిణామాలు, డిఫెన్స్ స్టాక్స్ పై పెట్టుబడిదారుల ఆసక్తిని పెంచుతున్నాయి. దీనితో గార్డెన్ రీచ్ షిప్బిల్డర్స్ & ఇంజనీర్స్ (GRSE), మజగాన్ డాక్ షిప్బిల్డర్స్ వంటి కంపెనీలకు ఊతం లభిస్తోంది.
ఎగుమతుల వృద్ధి, వాల్యుయేషన్స్
FY2025-26లో నమోదైన ₹38,424 కోట్ల రక్షణ ఎగుమతుల్లో, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (DPSUs) వాటా 54.84% కాగా, ప్రైవేట్ రంగం వాటా 45.16% గా ఉంది. ఐదేళ్లలో దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగిన ఈ ఎగుమతి వృద్ధి, దేశీయంగా తయారీని ప్రోత్సహించడంలో (Indigenization) , అంతర్జాతీయ పోటీతత్వాన్ని పెంచుకోవడంలో భారత్ పురోగతిని సూచిస్తుంది. 2030 నాటికి రక్షణ ఎగుమతులను ₹50,000 కోట్లకు చేర్చాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. విశ్లేషకులు, దేశీయీకరణ, ఎగుమతులు, అత్యాధునిక సాంకేతికతలపై దృష్టి సారించి, పెట్టుబడి వ్యయాన్ని (Capital Outlay) ఏటా 10-15% పెంచుతారని అంచనా వేస్తున్నారు. ఈ వృద్ధి సాధించినప్పటికీ, ప్రపంచ స్థాయిలో చూస్తే భారత్ రక్షణ ఎగుమతులు ఇంకా తక్కువే. కంపెనీల వాల్యుయేషన్స్ (Valuations) కూడా ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి. BEL P/E రేషియో సుమారు 51.65 ఉండగా, BDLది 74.73, HALది 26.19 గా ఉంది. ఈ గణాంకాలను బట్టి, BDL తన తోటి కంపెనీలతో పోలిస్తే కొంచెం ఖరీదైనదిగా (Expensive) కనిపిస్తోందని తెలుస్తోంది. డిఫెన్స్ అక్విజిషన్ ప్రొసీజర్, డిఫెన్స్ ప్రొక్యూర్మెంట్ మాన్యువల్ వంటి విధాన సంస్కరణలు (Policy Reforms), ప్రైవేట్ సంస్థలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం ద్వారా ప్రైవేటీకరణకు మద్దతు ఇస్తున్నాయి. టాటా అడ్వాన్స్డ్ సిస్టమ్స్ లిమిటెడ్, మహీంద్రా డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్ వంటి సంస్థలు కూడా ఈ రంగంలో తమ సామర్థ్యాలను గణనీయంగా పెంచుకుంటున్నాయి.
ప్రైవేటీకరణలో సవాళ్లు
ఈ ప్రైవేటీకరణ విషయంలో ఆశాభావం వ్యక్తం అవుతున్నప్పటికీ, కొన్ని ముఖ్యమైన సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలో జాప్యం (Bureaucratic Inertia), నెమ్మదిగా జరిగే సేకరణ ప్రక్రియలు (Procurement Processes) గతంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను, ఆవిష్కరణలను అడ్డుకున్నాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలపై (PSUs) ఆధారపడటం, పెద్ద ఆర్డర్లను ప్రైవేట్ సంస్థలకు అప్పగించడంలో ఉన్న అపనమ్మకం వంటివి కూడా అడ్డంకులుగా మారాయి. కేవలం తక్కువ ఖర్చుతో సేకరణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, నాణ్యత, సామర్థ్యాలకు తక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం కూడా అత్యాధునిక సాంకేతికతల అభివృద్ధిని నెమ్మదింపజేయవచ్చు. ప్రైవేట్ రంగం ఆధిపత్యం చెలాయిస్తే, అస్థిరమైన, ఒక్కసారి వచ్చే ఆర్డర్ల వల్ల సేకరణ, పరిశోధన-అభివృద్ధి (R&D) ప్రక్రియలు సంక్లిష్టంగా మారతాయని విమర్శకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అత్యంత కీలకమైన విడిభాగాలు, ముడి పదార్థాల కోసం దిగుమతులపై (Imports) ఆధారపడటం దీర్ఘకాలంలో ఈ రంగానికి బలహీనతగా మారే అవకాశం ఉంది.
రంగంపై సానుకూల దృక్పథం
మొత్తం మీద, విశ్లేషకులు భారత రక్షణ రంగాన్ని సానుకూలంగా చూస్తున్నారు. భవిష్యత్తులోనూ వృద్ధి కొనసాగుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు. దేశీయీకరణ, పెరుగుతున్న ఎగుమతులు, అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వంటి అంశాలతో, పెట్టుబడి వ్యయం ఏటా 10-15% పెరుగుతుందని అంచనా. స్వావలంబనపై ప్రభుత్వ నిబద్ధత, పెరుగుతున్న రక్షణ బడ్జెట్ (Defense Budget) ఈ రంగానికి బలమైన పునాదిని అందిస్తున్నాయి. ప్రైవేట్ రంగ చురుకుదనం, ప్రభుత్వ విధానాల మద్దతు, అనుకూలమైన భౌగోళిక వాతావరణం ఈ రంగాన్ని విస్తరణ వైపు నడిపిస్తాయి. అయితే, వీటిని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం (Execution) చాలా ముఖ్యం. ప్రైవేటీకరణను సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తే, భారతదేశం ప్రపంచ రక్షణ తయారీ కేంద్రంగా (Global Defense Manufacturing Hub) ఎదగడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.