రక్షణ క్యాపిటల్ ఔట్లేకు పూర్తి వినియోగం
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD) 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి తమ ₹1.86 లక్షల కోట్ల క్యాపిటల్ బడ్జెట్ను పూర్తిగా వాడుకున్నట్లు ప్రకటించింది. ఫైనల్ బడ్జెట్తో పోలిస్తే 99.62% నిధులను వినియోగించుకుంది. ఇది గత సంవత్సరం కూడా ఇలాగే నిధుల వినియోగం జరిగింది. సాయుధ బలగాల నుంచి, ముఖ్యంగా 'ఆపరేషన్ సింధూర్' అనంతరం పెరిగిన డిమాండ్ను, వేగంగా నిధుల వినియోగ సామర్థ్యాన్ని గుర్తించి, ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ బడ్జెట్ను ₹1.80 లక్షల కోట్ల నుంచి ఈ మొత్తానికి పెంచింది. ఈ నిధులను ప్రధానంగా విమానాలు, భూతల ఆయుధ వ్యవస్థలు, ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ పరికరాలు, ఆర్మమెంట్లు, నౌకాదళ నౌకల కొనుగోళ్లకు కేటాయించారు.
రికార్డు స్థాయిలో ఆమోదాలు, కాంట్రాక్టుల సంతకాలు
2025-26లో, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ₹6.81 లక్షల కోట్ల విలువైన 109 కొత్త ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం తెలిపింది. ఇది అంతకుముందు సంవత్సరం ఆమోదించిన ₹1.76 లక్షల కోట్ల విలువైన 56 ప్రతిపాదనలతో పోలిస్తే భారీ పెరుగుదల. అంతేకాకుండా, ₹2.28 లక్షల కోట్ల విలువైన 503 క్యాపిటల్ ప్రొక్యూర్మెంట్ కాంట్రాక్టులపై సంతకాలు చేసింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు పెరిగి, రక్షణ రంగంలో పెట్టుబడులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ వేగవంతమైన ఆమోదాలు, కాంట్రాక్టుల సంతకాలు భారత సాయుధ బలగాల ఆధునికీకరణ ప్రక్రియను మరింత ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి, క్యాపిటల్ ఔట్లేను రికార్డు స్థాయిలో 22% పెంచి ₹2.19 లక్షల కోట్లకు చేర్చాలని యోచిస్తున్నారు. ఇది భవిష్యత్తులోనూ పెట్టుబడులు కొనసాగుతాయని సూచిస్తోంది.
సవాళ్లు: ఆమోదం నుంచి ఆపరేషనల్ సన్నద్ధత వరకు
అయితే, భారత రక్షణ కొనుగోళ్ల ప్రక్రియలో సవాళ్లు ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. రక్షణ సేకరణ ప్రక్రియ (Defence Acquisition Procedure - DAP) పారదర్శకతను, దేశీయ తయారీని ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో రూపొందించబడినప్పటికీ, తరచుగా సుదీర్ఘమైన జాప్యాలు, పరిపాలనాపరమైన అడ్డంకులు, పెరిగిన ఖర్చులతో విమర్శలను ఎదుర్కొంటోంది. కొనుగోళ్ల ప్రక్రియలు పూర్తి కావడానికి ఏడు నుంచి పది సంవత్సరాలు పట్టవచ్చు. దీంతో, వేగంగా ఖర్చు చేస్తున్నప్పటికీ, కీలకమైన సైనిక పరికరాలు సకాలంలో చేరతాయా అనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. 2025-26లో ఆమోదించిన ప్రతిపాదనలు (₹6.81 లక్షల కోట్లు) మరియు సంతకం చేసిన కాంట్రాక్టుల (₹2.28 లక్షల కోట్లు) మధ్య భారీ వ్యత్యాసం, అనేక ప్రాజెక్టులు ఇంకా పైప్లైన్లోనే ఉన్నాయని స్పష్టం చేస్తోంది. ఈ జాప్యం వల్ల, పరికరాలు చేరే సమయానికి టెక్నాలజీ పాతబడిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
నిరంతర పెట్టుబడి, భవిష్యత్ లక్ష్యాలు
ప్రభుత్వం రక్షణ ఆధునికీకరణకు కట్టుబడి ఉంది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి బడ్జెట్ను 22% పెంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ నిరంతర పెట్టుబడి రక్షణ తయారీ రంగానికి ఊపునిస్తుందని, దేశీయ అభివృద్ధి, ఎగుమతులపై దృష్టి సారించడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఆధునికీకరణలో ప్రాధాన్యతలను వ్యూహాత్మకంగా మారుస్తూ, నౌకాదళాన్ని విస్తరించడం, మానవరహిత వ్యవస్థల (unmanned systems) వినియోగాన్ని పెంచడం వంటివి ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, ఖర్చులను సమర్థవంతమైన, సకాలంలో, అధునాతన టెక్నాలజీతో కూడిన సామర్థ్యాలుగా మార్చడమే అసలైన సవాలుగా మిగిలిపోయింది.