Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita (BNSS) சட்டத்தின்படி பொதுப் போராட்டங்களை காவல்துறை எவ்வாறு கையாள வேண்டும் என்பது குறித்து புதிய விவாதங்கள் எழுந்துள்ளன. சட்டம்-ஒழுங்கைப் பாதுகாக்கும் அதே வேளையில், அடிப்படை உரிமைகளைப் பாதுகாக்கவும், தேவையற்ற வன்முறையைத் தவிர்க்கவும் நீதிமன்றங்கள் கடுமையான வழிகாட்டுதல்களை வழங்கியுள்ளன.
பொதுப் போராட்டங்களை நிர்வகிப்பதில் காவல்துறையின் செயல்பாடுகள் என்பது சட்டத்தின் ஆட்சியை நிலைநாட்டுவதற்கும், குடிமக்களின் அடிப்படை உரிமைகளைப் பாதுகாப்பதற்கும் இடையிலான ஒரு நுணுக்கமான சமநிலையாகும். பழைய குற்றவியல் நடைமுறைச் சட்டங்களுக்குப் மாற்றாக கொண்டுவரப்பட்ட Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita (BNSS) சட்டமே தற்போது இதன் மையப்புள்ளியாக உள்ளது.
விகிதாசாரக் கோட்பாடு (Proportionality Doctrine)
சட்ட நிபுணர்களின் கருத்துப்படி, காவல்துறையின் நடவடிக்கை எப்போதும் அச்சுறுத்தலுக்குத் தகுந்த விகிதத்தில் மட்டுமே இருக்க வேண்டும். Ramila Maidan வழக்கின் தீர்ப்பு உள்ளிட்ட பல உச்ச நீதிமன்ற முன்னுதாரணங்கள் இதை உறுதிப்படுத்துகின்றன. ஒரு போராட்டத்தைக் கலைக்க காவல்துறை எடுக்கும் நடவடிக்கைகள், மிகக் குறைந்த பாதிப்பை ஏற்படுத்தும் வகையில் இருக்க வேண்டும். வெறும் எச்சரிக்கை அல்லது சமாதானம் மூலம் தீர்க்கக்கூடிய சூழலில், தேவையற்ற உடல் ரீதியான பலப்பிரயோகம் மேற்கொள்வது இந்திய அரசியலமைப்பின் Article 19-ன் கீழ் உறுதி செய்யப்பட்டுள்ள சுதந்திரத்தைப் பறிப்பதாகக் கருதப்படுகிறது.
தடுத்து வைக்கப்படுபவர்களின் உரிமை
போராட்டக் களத்திலிருந்து அழைத்துச் செல்லப்படும் நபர்களின் பாதுகாப்பிற்கு காவல்துறை முழுப் பொறுப்பாகும். தடுத்து வைக்கப்படுபவர்களுக்குத் தேவையான மருத்துவ வசதிகள் உடனுக்குடன் வழங்கப்பட வேண்டும். ஒருவரை நீதிபதி முன் ஆஜர்படுத்துவதற்கான 24 மணிநேர கால அவகாசம், அவர்கள் கைது செய்யப்பட்ட நேரத்திலிருந்து தொடங்க வேண்டுமே தவிர, முறையான பதிவு செய்யப்பட்ட நேரத்திலிருந்து அல்ல என்று நீதிமன்றம் தெளிவுபடுத்தியுள்ளது. இது நிர்வாக ரீதியாக மக்களை நீண்ட காலம் காவலில் வைப்பதைத் தடுக்கும் ஒரு முக்கிய சட்ட பாதுகாப்பாகும்.
நிர்வாக அதிகாரத்தின் மீது நீதித்துறையின் கண்காணிப்பு
போக்குவரத்தைச் சீரமைக்கவோ அல்லது பொது அமைதியைப் பேணவோ காவல்துறையினருக்கு அதிகாரம் இருந்தாலும், அதைப் பயன்படுத்தி ஜனநாயகரீதியான கருத்து வேறுபாடுகளை ஒடுக்க முடியாது. ஒரு போராட்டம் அமைதிப் பூங்காவிற்கு அச்சுறுத்தலாக மாறாதவரை, வெறும் அனுமதிச் சீட்டு (Permit) இல்லை என்பதற்காக மட்டும் அதனை நசுக்க முடியாது. காவல்துறையின் அதிகாரங்கள் சட்டப்பூர்வமானவைதானா என்பதைத் தீர்மானிக்கும் இறுதி அதிகாரம் நீதிமன்றங்களிடமே உள்ளது.