Strait of Hormuz ਵਿੱਚ US ਅਤੇ Iran ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਡਰੋਨ ਵੈਸਲਜ਼ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ
15 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ Strait of Hormuz ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ US ਡਰੋਨ ਵੈਸਲ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ 2 ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਅਤੇ ਐਨਰਜੀ ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਵਿਵਾਦ
ਇਹ ਘਟਨਾ ਪਿਛਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ Central Command ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ Saildrone ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਿਸ਼ਿੰਗ ਬੋਟਸ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਮਛੇਰੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਹੈ ਅਹਿਮ?
ਭਾਰਤ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰਾਮਦਕਾਰ (Importer) ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭਾਅ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਅਸਰ:
- Oil Marketing Companies (OMCs) ਦੀ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
- Aviation ਅਤੇ Logistics ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੀਮਾ (Insurance) ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਤਣਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਕੇ ਕਮੋਡਿਟੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੇਫਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਿਆਨਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
