ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਲਗਭਗ **20** ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੇ ਫਸੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ 'ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੈਂਕਸ਼ਨਜ਼' (Secondary Sanctions) ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ 20 ਖਾਲੀ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਰਸਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਕੰਪਨੀ ਇਹਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਨ (Ban) ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਅਯੋਗ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੱਖ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਚੌਕੰਨਾ ਹੈ; ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ, ਕੋਲੰਬੋ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਣ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟੈਂਕਰ ਉੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ, ਤਾਂ ਖੇਤਰੀ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਲਾਗਤ (Compliance Cost) ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।