ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ: ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਹਡ਼ਕੰਪ!

ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ

ਇਹ ਵਾਧਾ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾਡ਼ੀ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਝਡ਼ਪਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਡ਼ੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ 20-25% ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੂਏਈ (UAE) ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰੀਆਂ (Traders) ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ (U.S. Treasury) ਨੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚੀਨ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦੀਆਂ 10 ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (Sanctions) ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਾਲ ਯੋਜਿਤ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਗੁੰਝਲ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ (World Bank) ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ 2026 ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 24% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਧੀਮਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੋਖਮ (Geopolitical Risks) ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਈਰਾਨ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੋਖਮ

ਹਾਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾਡ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਖ਼ਬਰਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਗੈਰ-ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਹ ਅਤੇ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨੀ ਟੈਂਕਰਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਇਸ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ (Analysts) ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਫੌਜੀ ਕਦਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਨਰਜੀ ਏਜੰਸੀ (International Energy Agency) ਨੇ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੋਖਮਾਂ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Brent Crude) ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।