ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ Brent Crude ਦੀ ਕੀਮਤ **$98** ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ, ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੰਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗੀ ਬੇੜਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਿੰਨ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ—M/T Downy, M/T Stark 1 ਅਤੇ M/T Kylo—ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਤਰਾ
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੂਜ਼' (Strait of Hormuz) ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ 8 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਤੱਕ Brent Crude ਦੀ ਕੀਮਤ $98 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਦਰਾਮਦ (Imports) 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ Current Account Deficit ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਚੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਕਾਰਨ Reserve Bank of India ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਰਹੇਗੀ ਨਜ਼ਰ?
- Oil Marketing Companies (OMCs): ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਘਟਣਗੇ।
- Aviation & Transport: ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਈਂਧਨ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵਧਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਮਾਹੀ ਨਤੀਜੇ (Quarterly Earnings) ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- Paints & Chemicals: ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵਜ਼ ਨੂੰ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਿਲਹਾਲ ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੂਜ਼' ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਨੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮੁਨਾਫੇ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।