ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ Mojtaba Khamenei ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਮਿਲਟਰੀ ਹਾਰਡ-ਲਾਈਨਰਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਗਲਫ ਤੋਂ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਆਇਲ ਪ੍ਰਾਈਸ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ Ayatollah Ali Khamenei ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ Mojtaba Khamenei ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲਟਰੀ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਜ਼ਾਜ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 'ਸੁਪਰੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਇਰਾਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਰਾਨ 'ਸਟਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' (Strait of Hormuz) ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਰੋਕਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦਾ ਬੀਮਾ (Insurance) ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਉਛਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੰਪੋਰਟ ਬਿੱਲ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੁਪਏ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹੇਗਾ। ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ?
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 3 ਮੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
1. ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਬਦਲਾਅ।
2. ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਦੇ ਬੀਮਾ ਖਰਚੇ (Insurance Rates)।
3. ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਬਾਰੇ ਗਲੋਬਲ ਪਾਲਿਸੀ ਮੇਕਰਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ, ਜੋ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕਟ ਕਿੰਨਾ ਲੰਬਾ ਚੱਲੇਗਾ।