ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਗੁਪਤ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ **73 ਟਨ** ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸੀਰੀਆ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ 2007 ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਰਿਐਕਟਰ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮੱਗਰੀ (fissile material) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਰੀਆਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਸਨ।
73 ਟਨ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ
ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, IAEA ਨੇ ਲਗਭਗ 73 ਟਨ ਕੁਦਰਤੀ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 55 ਟਨ ਫੈਬਰੀਕੇਟਿਡ ਫਿਊਲ ਰਾਡਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਡੇਰ ਅਲ-ਜ਼ੋਰ (Deir el-Zour) ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ 'ਤੇ ਅਸਰ (Impact on Regional Stability)
ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਸੁਲਝਣ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦਾ ਅਸਰ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਮਾਨਤ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਸਖਤ ਆਡਿਟ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਮਾਰਕੀਟ ਮਾਹਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।