ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ, Fed ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ! ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਰਾ-ਤਫਰੀ

ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਫੋਕਸ ਬਦਲਿਆ

ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਹੋਈ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੜਾਈ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਯੂਐਸ ਇਕੁਇਟੀ ਫਿਊਚਰਜ਼ (US Equity Futures) 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਘੱਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 0.8% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਆ ਗਈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Asian Shares) ਨੇ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੁਖ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਨਿੱਕੇਈ 225 ਇੰਡੈਕਸ (Nikkei 225 index) 1.5% ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ CBOE ਵੋਲੈਟਿਲਿਟੀ ਇੰਡੈਕਸ (VIX) ਵੀ ਕਾਫੀ ਵਧਿਆ ਹੈ।

ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ

ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਸਰ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Energy Markets) 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਵਿਘਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰੀਆਂ (Traders) ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਯੂਐਸ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (US benchmark crude oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਲਗਭਗ 8% ਵਧੀਆਂ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ $71.00 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Brent crude) 6.2% ਵੱਧ ਕੇ $77.38 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਅਤੇ LNG ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $69 ਤੋਂ $74 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਵਧੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੰਬਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਲਣਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜਿਆ

ਵਧਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ (Safe-haven assets) ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ (Gold) ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 2.4% ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ $5,371 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੋਨਾ 2024 ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਸਰਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ

ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ (Central Banks) ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਥੋਕ ਮਹਿੰਗਾਈ (Wholesale Inflation) ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੱਧ 2.9% ਰਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਵਾਧਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਭੜਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 2025 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਘਟਣ ਦੇ ਜੋ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਰੁਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ (Federal Reserve) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ 3.5%-3.75% 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 17-18 ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਾਰ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫੈਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਇਹ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਕਟ ਫੈਡ ਨੂੰ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 3% ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੈਕਟਰ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ AI ਦਾ ਅਸਰ

ਇਸ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਕਟ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਥੀਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਚੱਕਰਾਂ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਅਤੇ AI-ਸਬੰਧਤ ਸਟਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ "ਅਸਲ ਅਰਥਚਾਰੇ" (Real Economy) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ (Energy), ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ (Industrials) ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਡਿਫੈਂਸਿਵ (Consumer Defensive) ਸਟਾਕਾਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸਟਾਕਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 5% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ExxonMobil ਅਤੇ Chevron ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ (YTD) ਚੰਗੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਆਪਣੇ ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ (Valuations) ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਖਰਚ (Capital Expenditure) 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਢਾਂਚਾਗਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਆਉਟਲੁੱਕ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਹਾਰਮੂਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੰਬੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਅਸਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਫਰੇਟ ਲਾਗਤਾਂ (Freight costs) ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (Consumer prices) ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $70-$80 ਦੀ ਰੇਂਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ $100 ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ $130 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ, ਜੋ 2007-2008 ਦੇ ਤੇਲ ਝਟਕੇ (Oil shock) ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਨੇੜੀਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ 2026 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਰਮੀਆਂ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੋਖਮ, ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਇਹ ਸੁਮੇਲ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸੰਪਤੀਆਂ (Defensive assets) ਅਤੇ ਠੋਸ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।