ਈਰਾਨ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ Chabahar-Iranshahr ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਟੀਚਾ **ਜਨਵਰੀ 2027** ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪੋਰਟ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। 630 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ Chabahar-Iranshahr ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ 201 ਪੁਲ ਅਤੇ 39 ਸੁਰੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ 70 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। ਇਹ 'International North-South Transport Corridor' ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। India Ports Global Ltd ਕੋਲ Shahid Beheshti ਟਰਮੀਨਲ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਰੇਲ ਸੰਪਰਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾਵਾਂ (Risks)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ (sanctions waivers) ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੋਰਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਖਲ ਨੇ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਰੂਟ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।