ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ 'ਚ ਜੁਲਾਈ 2026 'ਚ **4.8%** ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ **1.20 ਕਰੋੜ** ਰਹੀ, ਜਦਕਿ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ (Capacity) **4.7%** ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਆਈ ਕਮੀ
ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2026 ਲਈ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ 4.8% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਕੁੱਲ 1.20 ਕਰੋੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸਫਰ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ 'ਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 1.26 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਸਪਲਾਈ 'ਚ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ 4.7% ਘਟਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੰਗ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸੀਟ ਭਰਨ ਦੀ ਦਰ
ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੇ ਹੈਲਦੀ ਲੋਡ ਫੈਕਟਰ (Load Factor) ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਉਡਾਣ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਟਾਂ ਭਰੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। Akasa Air ਨੇ 91.9% ਦੇ ਲੋਡ ਫੈਕਟਰ ਨਾਲ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ SpiceJet ਅਤੇ Air India Group ਨੇ 83% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾ ਕੇ, ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਖਾਲੀ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਨ ਖਰਚੇ (Operational Costs) ਕੰਟਰੋਲ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। IndiGo ਨੇ 67.4% ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸਨੇ 80.82 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਿੱਤੀ। Air India Group (Air India ਅਤੇ Air India Express ਸਮੇਤ) ਦਾ 24% ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਨੇ 28.75 ਲੱਖ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਫਰ ਕਰਵਾਇਆ। Akasa Air ਦਾ ਹਿੱਸਾ 5.5% ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ SpiceJet ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 1.6% ਰਿਹਾ।
ਫਿਊਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਅਸਰ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚੇ ਲੋਡ ਫੈਕਟਰ ਮੰਗ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਨਾਫਾ ਵਧੇ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਫਿਊਲ (ATF) ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਫਿਊਲ ਏਅਰਲਾਈਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਘਾਟੇ (Currency Depreciation) ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰੁਪਏ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲੈਣ ਅਤੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਡਾਣ ਮਾਰਗਾਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਡਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਊਲ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Investors) ਲਈ, ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਫਿਊਲ ਤੇ ਲੀਜ਼ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਥਿਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਉਡਾਣਾਂ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।