ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਸਗੋਂ 'Semicon 2.0' ਤਹਿਤ ਪੂਰਾ 'ਫੁੱਲ-ਸਟੈਕ' ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ **₹1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਐਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ 'ਤੇ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਗਲੋਬਲ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਮੈਪ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'Semicon 2.0' ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਚਿੱਪ ਫੈਬਰੀਕੇਸ਼ਨ, ਆਰਐਂਡਡੀ (R&D) ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਸੀਜ਼ਨ ਇਕੁਇਪਮੈਂਟ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ
Applied Materials ਅਤੇ Lam Research ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2029-30 ਤੱਕ ਕਸਟਮ ਸਿਲੀਕਾਨ ਦੀ ਮੰਗ $90 ਬਿਲੀਅਨ USD ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ HCLTech ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਜੋਖਮ ਵੀ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਕਿੱਲਡ ਵਰਕਫੋਰਸ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਫੈਕਟਰੀ-ਫਲੋਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨਾਂ, PCB ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲੀਨ-ਰੂਮ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ (Commissioning Timelines) ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ। ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਕੈਪੀਟਲ-ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।