ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੋਟੋਨਿਕਸ (Photonics) ਮਾਰਕੀਟ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ **$2.5 ਅਰਬ** ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ 2031 ਤੱਕ **$10 ਅਰਬ** ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5G ਅਤੇ AI ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਰਕੀਟ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋਨਿਕਸ ਸੈਕਟਰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। AI ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ, 5G ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 6G ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਲਈ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੰਪੋਰਟ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ 'ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਹੱਬ' ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੁਣੇ ਹੀ India Photonics Association (IPA) ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 65 ਫਾਊਂਡਿੰਗ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ Tejas Networks ਅਤੇ SFO Technologies ਵਰਗੇ ਦਿੱਗਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ
GX Group ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ₹500 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ 100 ਤੋਂ 400 gigabits ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਸਪੀਡ ਵਾਲੇ ਆਪਟੀਕਲ ਟ੍ਰਾਂਸਸੀਵਰ ਯੂਨਿਟ ਬਣਾਏਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ Semicon India ਅਤੇ Electronics Component Manufacturing Scheme (ECMS) ਰਾਹੀਂ ਸਪੋਰਟ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਪਲੇਅਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਹ ਇੰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਉੱਚ-ਕੁਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰਾਂ (milestones) ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।