ਭਾਰਤੀ ਡਰੋਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ **$198 ਮਿਲੀਅਨ** ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮੁਨਾਫੇ (Commercial Viability) ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਰਜਿਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਡਰੋਨ-ਟੈਕ ਉਦਯੋਗ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ $198 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕੈਪੀਟਲ ਆਈ, ਪਰ ਹੁਣ 'ਫੰਡਿੰਗ ਵਾਲ' ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਜ (R&D) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਕੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਕਮਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਿਫੈਂਸ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਦਾ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਟ੍ਰੈਪ
ਡਰੋਨ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਡਿਫੈਂਸ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਇੱਕ ਦੋਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕੰਟਰੈਕਟ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਚੱਕਰ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪੂੰਜੀ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਇਨਵੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਜਾਂ ਐਕਸਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
'Drone-as-a-Service' ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਕਦਮ
ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ 'ਵਨ-ਟਾਈਮ' ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ 'Drone-as-a-Service' ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਐਨਾਲਿਟੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨਿਯਮਤ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਿਸਟਡ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ
ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ideaForge, Data Patterns, ਅਤੇ MTAR Technologies ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਹੁਣ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ EBITDA ਮਾਰਜਿਨ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਬੁੱਕ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤੈਅ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੈਸ਼ ਕਨਵਰਜ਼ਨ ਸਾਈਕਲ (Cash Conversion Cycle) ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨਗੀਆਂ।