ਭਾਰਤ ਦੇ Indic AI ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੇ **56** ਡੀਲਸ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਲ **$657 ਮਿਲੀਅਨ** ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ **2026** ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਰਾਊਂਡਸ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਰੁਝਾਨ
ਸਾਲ 2021 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ Indic AI ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਫੰਡਿੰਗ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਡੀਲਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ 2026 ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਡੀਲਸ (Concentrated rounds) ਵੱਲ ਹੈ। Sarvam AI ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਵਦੇਸ਼ੀ AI ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਰੀ ਫੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਡੀਅਨ AI ਸਪੇਸ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ:
- ਕੋਰ ਮਾਡਲ ਡਿਵੈਲਪਰਸ: ਜਿਵੇਂ ਕਿ Sarvam, Gnani, Soket AI ਅਤੇ BharatGen, ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਡਲਾਂ ਅਤੇ ਸਪੀਚ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਹੱਲ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ: ਜਿਵੇਂ Skit.ai ਅਤੇ GreyLabs, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ GreyLabs ਬੈਂਕਿੰਗ ਦਿੱਗਜਾਂ ਜਿਵੇਂ RBL Bank, AU Small Finance Bank, ਅਤੇ IDFC FIRST Bank ਨੂੰ ਵੌਇਸ AI ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਅਸਲੀ ਜੋਖਮ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ AI ਮਾਡਲਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ (Private Capital) 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ Krutrim ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਮਾਡਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ AI ਕਲਾਊਡ ਇਨਫਰਾਸਟਰੱਕਚਰ ਵੱਲ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੰਡਿੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ (Seed/Early-stage) ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ AI ਮਾਡਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਲੀਆ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਹੈ।