ਬੈਂਗਲੁਰੂ-ਬੇਸਡ AI ਸਟਾਰਟਅੱਪ Gnani.ai ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ 'Artha' sovereign AI stack ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ AI ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ IndiaAI Mission ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ Gnani.ai ਨੇ 28 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 'Artha' sovereign AI stack ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ. ਪੀ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ AI ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।
Sovereign AI ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?
ਬੈਂਕਿੰਗ, ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 'Sovereign AI' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣਾ ਡਾਟਾ ਅਤੇ AI ਮਾਡਲ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਕਲਾਊਡ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੇ ਸਰਵਰਾਂ (on-premises) 'ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਾਟਾ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ (Privacy) ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Artha ਸਟੈਕ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ
ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਟੈਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ:
1. Ivon 3.3: ਇਹ 30 ਬਿਲੀਅਨ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ 11 ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ 'Mixture-of-Experts' (MoE) ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਡਲ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਐਕਟੀਵੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. Plexis: ਇਹ ਇੱਕ ਏਜੰਟਿਕ AI ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖਲ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਜਾਂ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ Gnani.ai ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ NSE ਜਾਂ BSE 'ਤੇ ਲਿਸਟਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, Info Edge Ventures ਇਸਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ Info Edge (India) Limited ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਖ਼ਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਵੱਡੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਟਰੈਕਟ ਸਾਈਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।