ਵੱਡੇ Family Offices ਹੁਣ ਰਵਾਇਤੀ Venture Capital (VC) ਫੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ AI ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਚ ਮੁਲਾਂਕਣ (Valuation) ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਵੀ ਵਧ ਗਏ ਹਨ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅਮੀਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਤੇ Family Offices ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ Venture Capital (VC) ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੇ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਖੁਦ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ AI ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਵਿੱਚ ਦਾਅ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ।
ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ
ਇਸ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ 'ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਰਕੀਟ' ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰਮਚਾਰੀ) ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ OpenAI ਜਾਂ Anthropic ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਪਬਲਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਤਕਨੀਕੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ (Risk Factors)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ 3 ਵੱਡੇ ਜੋਖਮ ਹਨ:
- Valuation Risk: AI ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਜੇ ਕੰਪਨੀ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਨਾਫਾ ਨਹੀਂ ਕਮਾ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- Liquidity Risk: ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ NSE ਜਾਂ BSE ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਕਢਵਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
- Concentration Risk: VC ਫੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।