ਭਾਰਤ ਦੀ CERT-In ਨੇ AI ਏਜੰਟਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ AI ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ **4** ਰਿਸਕ ਟਿਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਖਰਚੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।
AI ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵਾਂ ਫਰੇਮਵਰਕ
ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਰਿਸਪਾਂਸ ਟੀਮ (CERT-In) ਨੇ 4 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ AI ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ AI ਏਜੰਟਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੋਖਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਅਤੇ ਗਲਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਚਾਰ ਪੱਧਰੀ ਜੋਖਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (Risk-based Approach)
ਨਵੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਤਹਿਤ AI ਸਿਸਟਮਾਂ ਨੂੰ low ਤੋਂ critical ਤੱਕ 4 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ 'ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ' ਸਿਸਟਮਾਂ ਲਈ, AI ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਯੂਜ਼ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਐਕਸੈਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਡਾਟਾ ਐਕਸੈਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
Human-in-the-loop: ਹੁਣ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ 'Human-in-the-loop' ਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਜੋ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ 180 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੇ AI ਐਕਸ਼ਨ ਲੌਗ (Logs) ਰੱਖਣੇ ਪੈਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹੈ ਸੰਦੇਸ਼?
ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਕੰਪਲਾਇੰਸ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਫਿਲਹਾਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਈਨਾਂਸ ਅਤੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ AI ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ 6 ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਸੀਡੈਂਟ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਿੰਡੋ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।