US-ਅਧਾਰਿਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪ Besxar ਹੁਣ ਪੁਲਾੜ (Space) ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵੇਫਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਦੇ ਲਈ SpaceX ਦੇ Falcon 9 ਰਾਕੇਟ ਬੂਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਅਜੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਲਿਸਟਡ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ
OpenAI ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਐਸ਼ਲੇ ਪਿਲੀਪਿਜ਼ਿਨ (Ashley Pilipiszyn) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ Besxar ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ 'ਅਲਟਰਾ-ਹਾਈ ਵੈਕਿਊਮ' ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਚ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਾਲੇ ਵੇਫਰ (High-purity wafers) ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
SpaceX ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ
ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਯੂਨਿਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'Fabships' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, SpaceX ਦੇ Starlink ਮਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਅਤੇ ਵੈਕਿਊਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਸਥਿਤੀ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ Besxar ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ $14 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਜੁਟਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ $9 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸੀਡ ਰਾਊਂਡ Bee Partners ਅਤੇ Union Labs ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਪਬਲਿਕਲੀ ਲਿਸਟਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ (NSE/BSE) 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲਾਂਚਿੰਗ ਦਾ ਖਰਚਾ (Cost per kg) ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਪਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਰਾਕੇਟ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਾਰਨਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ SpaceX ਦੇ Starship ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।