Meta, Google, ਅਤੇ OpenAI ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ AI ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।
AI ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਮਦ ਨਾਲ ਰਿਟੇਲਿੰਗ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੂਲ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ 'ਕੀਮਤ-ਪਹਿਲਾਂ' (Price-first) ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਐਲਗੋਰਿਦਮਿਕ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ AI ਏਜੰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਗਤ (Cost) ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। International Labour Organisation ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ESG ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ AI ਮਾਡਲ ਸਿਰਫ ਕੀਮਤ, ਸਪੀਡ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨੈਤਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰੀ (Ethical labor) ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਤਨਖਾਹ ਵਰਗੇ ਪੈਮਾਨੇ ਇਹਨਾਂ ਮਾਡਲਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣੇ ਔਖੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਸਟੈਂਡਰਡ ਡਾਟਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਜੇ ਰਿਟੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਾਰਜਿਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਬੋਝ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ AI ਮਾਡਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਸੋਰਸਿੰਗ (Ethical sourcing) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਰਜੀਹ ਬਣਾਉਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੇ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।