ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਾਅ
Microsoft, Amazon, ਅਤੇ Google ਵਰਗੀਆਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ (Data Centers) ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (infrastructure) ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ $67.5 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ AI ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਲੋਬਲ ਹੱਬ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਾਟਾ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅਤੇ ਸਟੋਰੇਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
ਇਸ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ Microsoft $17.5 ਬਿਲੀਅਨ, Amazon $35 ਬਿਲੀਅਨ, ਅਤੇ Google $15 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਪੈਸਾ ਹਾਈਪਰਸਕੇਲ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ (hyperscale data centers) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ (1/5th) ਡਾਟਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਲੋਬਲ ਸਟੋਰੇਜ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਸਿਰਫ 6% ਹੀ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਕਲਾਉਡ ਸੇਵਾਵਾਂ (cloud services) ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ AI ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਅੱਡਾ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਬਾਜ਼ਾਰ
US ਦਿੱਗਜਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ Nxtra (Airtel), CtrlS, ST Telemedia Global Data Centres (STT GDC), Yotta Infrastructure, AdaniConneX, ਅਤੇ Reliance Data Centers ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ 'ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ' ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ, ਡਾਟਾ ਲੋਕਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ AI ਤੇ 5G ਵਰਕਲੋਡਜ਼ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਇਸ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ AI ਸੈਕਟਰ 2027 ਤੱਕ $17 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਗਣਨਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 5% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੁੱਛ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਾਟਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਮਦਨ 'ਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਟੈਕਸ ਬ੍ਰੇਕ (tax break) ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟੈਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੂਲ (talent pool) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੱਬ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਇਸ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੱਡੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, AI ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵਰਕਫੋਰਸ ਤਿਆਰੀ (workforce readiness) ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 74% ਭਾਰਤੀ CEO ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ H-1B ਵੀਜ਼ਾ ਵਰਗੀਆਂ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਕੁਝ ਗੁੰਝਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਸਮਰੱਥਾ 2030 ਤੱਕ ਲਗਭਗ 4.5 ਗੀਗਾਵਾਟ (gigawatts) ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ AI ਸੈਕਟਰ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਚਾਰੇ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦਾਅ, ਭਾਰਤ ਦੇ AI ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।