Whalesbook
ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਫੋਕਸ ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ ਵੱਲ
ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ Q1 2025 ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ 99 ਫੰਡਿੰਗ ਰਾਊਂਡ ਹੋਏ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਸਾਲ Q1 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ 45 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਮੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਘੱਟ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਗਲੋਬਲ AI ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਬੂਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਮੁੰਬਈ ਬਣੀ ਨੰਬਰ 1 ਫਿਨਟੈਕ ਫੰਡਿੰਗ ਹੱਬ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਮੁੰਬਈ (Mumbai) ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। Q1 2026 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਫਿਨਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁੱਲ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ 61%, ਯਾਨੀ $311 ਮਿਲੀਅਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬੈਂਗਲੁਰੂ (Bengaluru) ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਸਿਰਫ 30% ਯਾਨੀ $152 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬੈਂਗਲੁਰੂ 51% ਫੰਡਿੰਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਾਂ, NBFCs ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਜੋ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਫਿਨਟੈਕਸ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿਮਾਹੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫੰਡਿੰਗ ਡੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ Weaver ਨੂੰ ਮਿਲੀ $156 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਡੀਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਫਿਨਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਗਲੋਬਲ AI ਬੂਮ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਨਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਆਈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਲੋਬਲ ਵੈਂਚਰ ਕੈਪੀਟਲ (VC) ਨੇ ਵੱਡੇ Artificial Intelligence (AI) ਡੀਲਾਂ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਨੇ ਇਸ ਗਲੋਬਲ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ AI-ਡ੍ਰਿਵਨ ਫੰਡਿੰਗ ਟਰੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਫੰਡਿੰਗ Q1 2026 ਵਿੱਚ 28% ਵਧ ਕੇ $3.2 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ AI ਇਨਫ੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਡੀਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ Q1 2026 ਵਿੱਚ ਡੀਲ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ 43% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ (Early-Stage) ਦੀਆਂ ਫਿਨਟੈਕਸ ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਫੰਡਿੰਗ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ (early-stage) ਦੀਆਂ ਫਿਨਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੀਡ-ਸਟੇਜ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 65% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਇਹ $25.7 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 23 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ 7 ਰਹਿ ਗਈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਘੱਟ, ਪਰ ਵੱਡੀਆਂ ਡੀਲਾਂ 'ਤੇ ਪੈਸਾ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾੜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ - ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀਆਂ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਿਡ-ਸਟੇਜ ਅਤੇ ਅਰਲੀ-ਸਟੇਜ ਸੈਗਮੈਂਟਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖੀ ਫੰਡਿੰਗ ਰੁਝਾਨ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ (selective) ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਮੁਨਾਫੇ (profit) ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ (efficient operations) ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ। ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਪੇਮੈਂਟਸ ਵਰਗੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਿਟਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ AI ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਵਿੱਖੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਥੀਮ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਫਿਨਟੈਕ ਫੰਡਿੰਗ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਿਆ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਮਬੇਡਡ ਫਾਈਨਾਂਸ (embedded finance) ਅਤੇ AI-ਡ੍ਰਿਵਨ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹ (financial advice) ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਨਤਾ (innovation) ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਧੇਗੀ।