ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੱਪ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਚਾਲ: ਡੱਚ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਆਫਰ, ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦਾ ਲਾਲੀਪਾਪ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੱਪ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵੱਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮ

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ (Semiconductor) ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਤਹਿਤ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੱਪ ਉਤਪਾਦਨ ਕੇਂਦਰ, Eindhoven ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰਕ ਵਫ਼ਦ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਡੱਚ ਚਿੱਪ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ASML ਅਤੇ NXP Semiconductors, ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਫਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ - ਯੋਗ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਫੈਬਰੀਕੇਸ਼ਨ ਪਲਾਂਟਸ (Fabrication Plants) ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਗਤ ਦਾ 50% ਤੱਕ ਸਬਸਿਡੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਟੈਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ASML, ਜੋ ਕਿ ਐਕਸਟ੍ਰੀਮ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ (EUV) ਲਿਥੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ, ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟ ਆਫਿਸ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਚਿੱਪ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੌੜ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ CHIPS Act, ਜਿਸ ਤਹਿਤ $52.7 ਬਿਲੀਅਨ ਘਰੇਲੂ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਚਿੱਪਸ ਐਕਟ, ਜੋ EU ਦਾ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਾ 20% ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦੌੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਰੇਲੂ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਗਲੋਬਲ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 2026 ਤੱਕ ਲਗਭਗ $975 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ AI ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ NXP, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ R&D ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਵਧਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ। NXP, ਜੋ ਕਿ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਾ 10.8% ਸੀ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖੀ ਮਾਲੀਏ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 8-10% ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ

ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਰੀ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਫੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਹੱਬਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਨੋਡਜ਼ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਪੂੰਜੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਵਿਕਸਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੁਨਰਮੰਦ ਵਰਕਫੋਰਸ ਵੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ASML ਨੇ ਸਪੋਰਟ ਆਫਿਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਜਾਂ R&D ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। NXP ਵੀ ਆਪਣੇ R&D ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟ ਨੂੰ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗਲੋਬਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਸਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹਨ।

ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ASML ਲਈ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ 'ਮੋਡਰੇਟ ਬਾਈ' (Moderate Buy) ਰੇਟਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਅੱਪਸਾਈਡ (upside) ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, NXP Semiconductors ਕੋਲ ਵੀ 'ਮੋਡਰੇਟ ਬਾਈ' (Moderate Buy) ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਟਾਕ ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ 15-17% ਦੇ ਅੱਪਸਾਈਡ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਅਤੇ AI-ਡਰਾਈਵਨ ਮੰਗ 2026 ਤੱਕ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ $1 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਡੱਚ ਫਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਗਲੋਬਲ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਮਾਣ ਹੱਬ ਬਣਨ ਦਾ ਰਾਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।