ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵੱਲ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ
ਓਡੀਸ਼ਾ 'ਚ 3DGS Semicon ਦੀ ਨਵੀਂ ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਭਾਰਤੀ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ। AI, 5G ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੇਟਰੋਜੇਨਿਅਸ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ (Heterogeneous Integration) ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਖਾਸ ਚਿਪਲੈਟਸ (Chiplets) ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਪੈਕੇਜ 'ਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਿਪਾਂ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਕੇਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਕਟਰੀ ਇੰਡੀਆ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਮਿਸ਼ਨ (India Semiconductor Mission - ISM) ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਚਿੱਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ (High-Value) ਵਾਲੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 2030 ਤੱਕ $103 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ $400 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ।
ਚਿਪਲੈਟਸ ਅਤੇ ਵੈਲਿਊ ਚੇਨ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਿਪਲੈਟਸ, ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿੱਪ ਸਕੇਲਿੰਗ ਮਹਿੰਗੀ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿਪ ਮੇਕਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿਪਲੈਟਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪੈਕੇਜ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਪਾਵਰ ਐਫੀਸ਼ੀਂਸੀ (Power Efficiency) ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਉਤਪਾਦ ਜਲਦ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਚਿਪਲੈਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ 2035 ਤੱਕ $411 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 3DGS Semicon ਫੈਕਟਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ 3D Glass Solutions ਦੀ ਮਾਹਿਰਤਾ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਕਟਰੀ ਚਿੱਪ ਫੈਬ੍ਰੀਕੇਸ਼ਨ (Chip Fabrication) ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਉਤਪਾਦ ਅਸੈਂਬਲੀ (Product Assembly) ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਸੈਗਮੈਂਟ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੰਡੀਆ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਐਂਡ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (IESA) ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੈਸਿਵ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਮੁੱਲ ਸਿਰਜਣ (Active Value Creation) ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗਲੋਬਲ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟੀਚੇ, ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ 'ਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ 'ਚ ਆਉਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੈ। ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (Geopolitical Tensions) ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਵਿਭੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਸਮਰੱਥਾ 'ਚ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ISM, ਜਿਸਨੂੰ ਲਗਭਗ $10 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਦਾ ਟੀਚਾ ਚਿੱਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ 'ਚ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਫੈਬ੍ਰੀਕੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਖਰਚਾ $5-7 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਲੋੜਾਂ ਦਾ 80-90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਯਾਤ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਟੈਲੇਂਟ ਗੈਪ (Talent Gap) ਵੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 2027 ਤੱਕ 250,000-300,000 ਕੁਸ਼ਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ 'ਚ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਈ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਭਵਿੱਖ
3DGS Semicon ਫੈਕਟਰੀ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਟੀਚਿਆਂ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ISM ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਿੰਕਡ ਇਨਸੈਂਟਿਵ (PLI) ਸਕੀਮਾਂ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਭਾਰਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਵਿੱਖੀ ਗਲੋਬਲ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵੈਲਿਊ ਚੇਨ 'ਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਡਵਾਂਸਡ ਪੈਕੇਜਿੰਗ 'ਚ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਹੋਵੇਗੀ।
