ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦੌਰ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਐਂਡ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ (TDIP) ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਸਾਲ 2026 ਤੋਂ 2031 ਤੱਕ ₹203 ਕਰੋੜ ਦਾ ਫੰਡ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਲੀਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਯੂਨੀਅਨ (ITU) ਅਤੇ 3GPP ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਗਲੋਬਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੰਡ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ, SMEs, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਗਲੋਬਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਣ।
ਗਲੋਬਲ ਸਟੈਂਡਰਡਸ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਥਾਂ
ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਿਰਫ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡਰਡ-ਸੈਟਿੰਗ ਈਵੈਂਟਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਿੱਖ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਮਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤੀ ਪੇਟੈਂਟਸ (Patents) ਤਿਆਰ ਹੋਣਗੇ, ਨਿਰਯਾਤ (Exports) ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। 5G Advanced ਅਤੇ 6G ਵਰਗੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਅਤੇ ਡੈਮੋਨਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (Demonstrations) ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ।
ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਗਲੋਬਲ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸਟੈਂਡਰਡਸ ਸੈੱਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫੰਡਿੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ₹203 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਅਹਿਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁ-ਅਰਬ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਅਕਸਰ ਸਟੈਂਡਰਡਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੈਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਫੰਡਿੰਗ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨਿਰੰਤਰ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ (Innovation), ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਮੁਹਾਰਤ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰਜ਼ ਕੋਲ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਰਿਸਰਚ, ਵੱਡੇ ਪੇਟੈਂਟ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸੰਪਰਕ ਹਨ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮਾਰਕੀਟ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਅੰਤਿਮ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮਾਰਕੀਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
