SEBI ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਲੈਨ
SEBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਫਾਈਨਾਂਸ ਕੰਟੈਂਟ ਕ੍ਰਿਏਟਰਜ਼ (Finfluencers) ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਲੋਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਾਫੀ ਅਸਥਿਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਨਵੇਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਰਿਸਰਚ ਐਨਾਲਿਸਟ (RA), ਰਜਿਸਟਰਡ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰ (RIA) ਜਾਂ ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰ (MFD) ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਜਾਂ AUM (Assets Under Management) ਕੇਂਦਰਿਤ, ਟਿਕਾਊ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ: Vayu Capital ਤੇ The 1% Club
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਫਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਉਡੂਪਾ, ਜੋ Vayu Capital ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ ਹਨ, ਨੇ RA ਲਾਇਸੈਂਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ 1,800 ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਅਤੇ ₹25 ਕਰੋੜ ਦੀ AUM ਕਮਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਨ ਹੇਗੜੇ ਦੇ The 1% Club ਨੇ RIA ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਸਨਲ CFO ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ₹750 ਕਰੋੜ ਦੀ AUA (Assets Under Advisory) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪਹੁੰਚ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਇਕੋਨੋਮੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਡੀਲਜ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਗਾਤਾਰ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਂਡ ਡੀਲਜ਼ ਦਾ ਘਟਿਆ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ (2021-22) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਬ੍ਰਾਂਡ ਡੀਲਜ਼ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ YouTube ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ₹2 ਲੱਖ ਤੱਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਲਗਭਗ ₹1.25 ਲੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪਾਲਣਾ ਵੱਲ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਵੇ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਝਦਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਡੀਲਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਪਸਾਰਾ
SEBI ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ, 62% ਰਿਟੇਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਫਿਨਫਲੂਐਂਸਰ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ (10 ਲੱਖ) ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਰਫ 1,300 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੀ ਸਰਟੀਫਾਈਡ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਨਵੇਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਲਈ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ
ਹਾਲਾਂਕਿ, RA, RIA ਜਾਂ MFD ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਫੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪਾਲਣਾ (Compliance) ਬੋਝ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣਗੇ। SEBI ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।