ਭਾਰਤੀ IPO ਬਾਜ਼ਾਰ: ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਬਦਲਿਆ, ਹੁਣ 'ਹਾਈਪ' ਨਹੀਂ, 'ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ' 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ!

ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ

ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 32 SME IPO ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 22 ਸ਼ੇਅਰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ੂ ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ 3% ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 72% ਤੱਕ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਵੇਂ IPO ਚੰਗੇ ਲਿਸਟਿੰਗ ਗੇਨ (Listing Gains) ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

NSE Emerge 'ਤੇ ਲਿਸਟ ਹੋਈ Mobilise App Lab ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਆਪਣੇ IPO ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 16% ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ BSE SME 'ਤੇ Kiassa Retail ਲਗਭਗ 8% ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਮਾਈ (Earnings), 'ਕੈਸ਼ ਫਲੋ' (Cash Flow) ਅਤੇ ਠੋਸ 'ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

Master Capital Services ਦੇ ਡਾ. ਰਵੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ 'ਹਾਈਪ' ਜਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਸਲ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੇਨਬੋਰਡ IPO ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸਿਰਫ਼ SME ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਨਬੋਰਡ 'ਤੇ ਵੀ, ਇਸ ਸਾਲ ਆਏ ਲਗਭਗ 10 IPO ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਦੂਜਾ ਸ਼ੇਅਰ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ੂ ਪ੍ਰਾਈਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Accord Transformers, ਜਿਸਨੇ 14% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ, ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਹੈ। Mobilise App Lab, ਜਿਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੈਪ (Market Cap) ₹64 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਦਾ P/E ਰੇਸ਼ੋ (P/E Ratio) ਲਗਭਗ 13.58 ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਮੀਡੀਅਨ P/E 32.39 ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, Kiaasa Retail ਦਾ P/E 23.63 ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੇ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਮੀਡੀਅਨ 59.83 ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ (Initial Pricing) ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਅਸਰ

ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਇਸ ਲਈ ਵਿਗੜੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਮਚਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ IPO ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ 2025 ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ, ਜਦੋਂ 373 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ₹1.95 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਜੁਟਾ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪਰਖ ਰਹੇ ਹਨ। Anand Rathi Shares and Stock Brokers ਦੇ Thomas Stephen ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੋਣਵੇਂ (selective) ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰੀਆ

ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ (discipline) ਦਿਖਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਫਲ IPO ਲਈ ਸਹੀ 'ਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ', ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਠੋਸ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਗਵਰਨੈਂਸ (Corporate Governance) ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ, ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਿਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ਼ 'ਹਾਈਪ' ਹੁਣ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ, ਬਲਕਿ ਅਸਲ 'ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ' ਹੀ IPO ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ।