Venture Capital (VC) ਫਰਮਾਂ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਦੀ 'Level II' ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਡੇਟਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਫਾਊਂਡਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨੈਂਸ ਫੇਲਿਓਰ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, Venture Capital (VC) ਇੰਡਸਟਰੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'Data Room' ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਟੇਟਮੈਂਟਾਂ, ਕੈਪ ਟੇਬਲ ਅਤੇ ਗਰੋਥ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੈਚਿਓਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਫਾਊਂਡਰ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ 'ਤੇ ਵੀ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਪਰੈਡਸ਼ੀਟ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸੋਚ
ਪੁਰਾਣੀ ਡਿਲੀਜੈਂਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'Level I' ਚੈੱਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਹਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਇਹ ਚੈੱਕ ਸਿਰਫ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫਾਊਂਡਰ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਕਈ ਗਵਰਨੈਂਸ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਡਿਸਿਪਲਿਨ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਐਥਿਕਸ ਦਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
'Level II' ਡਿਲੀਜੈਂਸ ਕੀ ਹੈ?
ਹੁਣ ਇਨਵੈਸਟਰ 'Level II' ਡਿਲੀਜੈਂਸ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫਾਊਂਡਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਫਾਊਂਡਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। Arkam Ventures ਦੇ CFO ਵਿਸ਼ਨੂੰਹਰੀ ਪਾਰੇਖ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰੋਸਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ SEBI ਵਰਗੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਨਵੈਸਟਰਾਂ ਦਾ ਫੋਕਸ 'ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਗਵਰਨੈਂਸ' 'ਤੇ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੰਡਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਕਲਚਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਫਾਊਂਡਰ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।