ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਦਿੱਗਜ ਵੈਂਚਰ ਕੈਪੀਟਲ ਫਰਮਾਂ Peak XV ਅਤੇ Bessemer ਨੇ AI ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ 2027 ਤੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵੈਂਚਰ ਕੈਪੀਟਲ ਫਰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ Peak XV, Bessemer Venture Partners, ਅਤੇ Index Ventures ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2027 ਤੱਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਰੈਕਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਬੇਲਗਾਮ ਖਰਚ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਹੈ।
ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ 'ਟਰੈਂਚੋਪਾਲੂਜ਼ਾ' (Tranchopalooza)
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਉਹ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਟਰੈਂਚੋਪਾਲੂਜ਼ਾ' ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। Peak XV ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਫੰਡ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਵੈਲਯੂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਾਈਪ ਬਨਾਮ ਅਸਲੀਅਤ
AI ਬੂਮ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ ਦੇ ਸਿਰਫ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Infrastructure) 'ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਦੀ ਬਜਾਏ صرف ਰੈਵੇਨਿਊ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਕੜੇ ਦਿਖਾ ਕੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ARR (Annual Recurring Revenue) ਜਾਂ ਕਮਿਊਲੇਟਿਵ ਰੈਵੇਨਿਊ ਚਾਰਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੌਲੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਬਕ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟਿਕ ਸਕਣਗੀਆਂ ਜੋ ਸਿਰਫ ਫੰਡਿੰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣਾ ਮੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ (Fiscal Responsibility) ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਉਛਾਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਣ।