NITI Aayog ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ Deep-Tech ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਤੋਂ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟੱਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਫੰਡਿੰਗ, ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।
NITI Aayog ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Deep-Tech ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਲੈਬ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ (Industrial-scale production) ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਟੱਡੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
'Patient Capital' ਦੀ ਲੋੜ
ਆਮ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ Deep-Tech ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਫਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 'Patient Capital' (ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਨਿਵੇਸ਼) ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੁਨਾਫੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗ੍ਰੋਥ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Infrastructure) ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ ਪੈਸੇ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸੈੱਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪਾਲਿਸੀ ਰਾਹੀਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਉਮਰ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ 20 ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰਨਓਵਰ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ Deep-Tech ਸੈਕਟਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚ ਜੋਖਮ (High-risk) ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਟੱਡੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਗਤ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 2030 ਤੱਕ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।