ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਸਾਲ 2026 ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ **$635 ਮਿਲੀਅਨ** ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2020 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਮਾਡਲਾਂ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਡੀਪ-ਟੈਕ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਵਾਈਸ ਵਰਗੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਧ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਕੜਾ $118 ਮਿਲੀਅਨ (2020) ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ $635 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਂਚਰ ਕੈਪੀਟਲਿਸਟ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ-ਫਸਟ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭੌਤਿਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਪਰਾਈਟਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਮੋਟਸ (Hardware Moats) ਦਾ ਵਾਧਾ
ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕੋਡ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਅਸੈਟਸ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਫੰਡ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ, ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਆਰਡਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪਰਖਦੇ ਹਨ।
ਫਾਈਨੈਂਸਿੰਗ ਦਾ 'ਮਿਡਲ ਸਟੇਜ' ਗੈਪ
ਫੰਡਿੰਗ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਹਿਸਟਰੀ ਅਜੇ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ PLI ਸਕੀਮਾਂ ਇਸ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਇੱਕ ਪੂੰਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ (Capital-intensive) ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ। ਮੁਨਾਫੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫਿਟ ਮਾਰਜਿਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੂ ਹੋਣਗੇ।