ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Venture Capital ਫੰਡਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ **5%** ਵਧੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ **161%** ਦੇ ਉਛਾਲ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣਾ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ IPOs ਦੀ ਰਫਤਾਰ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ 'ਤੇ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੱਠੀ ਪੈ ਗਈ ਹੈ। 13% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਡੀਲ ਵੌਲਯੂਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਦਾਅ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਿਰਫ਼ 'ਗ੍ਰੋਥ' ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਪ੍ਰੋਫਿਟੇਬਿਲਟੀ' ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਹਰ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਨੂੰ ਫੰਡ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਖਤੀ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਕੇਲ ਵੱਡਾ ਕਰਨਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ IPOs ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਮੁਕਾਬਲਾ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ
ਗਲੋਬਲ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਕੁੱਲ ਗਲੋਬਲ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ 75% ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਡੀਲ ਵੈਲਿਊ ਵਿੱਚ 199% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ 213% ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਹਿਜ਼ 1% ਗਲੋਬਲ ਵੈਲਿਊ ਅਤੇ 7% ਡੀਲ ਵੌਲਯੂਮ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।
ਡੀਪ-ਟੈਕ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ
ਚਿੱਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2023 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ $162 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫੰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਬਿਨਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਆਸਾਨੀ ਦੇ ਉੱਚੀ ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ 'ਤੇ ਫੰਡ ਜੁਟਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।