ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੈਂਚਰ ਕੈਪੀਟਲ (VC) ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ **3%** ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ **12%** ਡੀਲ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੰਡਿੰਗ **137%** ਵਧੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁਨਾਫੇ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਭਾਰਤ
ਸਾਲ 2026 ਦੌਰਾਨ ਗਲੋਬਲ ਵੈਂਚਰ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ 137% ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਸਿਰਫ $10.9 ਅਰਬ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਹੀ ਜੁਟਾਈ ਜਾ ਸਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਸੋਚ: 'ਗਰੋਥ' ਨਹੀਂ 'ਪ੍ਰੋਫਿਟ' ਜ਼ਰੂਰੀ
ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੱਦ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ ਯੂਜ਼ਰਸ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਪੈਸਾ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਦੀਆਂ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਪਰਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦਮ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫਾ (Profit) ਕਮਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੁਣ ਛੋਟੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡੀਲਜ਼ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਰਾਹ
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਬਚ ਸਕਣਗੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੈਪੀਟਲ ਐਫੀਸ਼ੀਐਂਸੀ (Capital Efficiency) ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਗੇ। ਫਾਊਂਡਰਸ 'ਤੇ ਹੁਣ ਕਸਟਮਰ ਐਕੁਇਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕੋਸਟ ਅਤੇ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਮਾਰਜਿਨ ਵਰਗੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਲਿਸਟਿੰਗ ਜਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸੇਲਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ (Exit) ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।