ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇਕੋ-ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ (Assets) ਹੁਣ **₹13.5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ** ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਫੰਡਿੰਗ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ (Maturity) ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਪੈਸਾ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਪਰ ਤਜਰਬੇ ਦੀ ਕਮੀ
ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੋੜ 'ਤੇ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2025 ਤੱਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ Assets Under Management (AUM) ₹13.5 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਟਾਇਰ-2 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 1,100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁਣ 'ਵਿਜ਼ਡਮ ਗੈਪ' (Wisdom Gap) ਦੀ ਹੈ—ਯਾਨੀ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਈ (Sustainable) ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰੋਥ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਉਦੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ (Scaling) 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਰਤਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਾਈਨਾਂਸ, HR, ਅਤੇ ਗਵਰਨੈਂਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਗ੍ਰੋਥ ਐਟ ਐਨੀ ਕੋਸਟ' (Growth at any cost) ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਡਲ ਹੁਣ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਫੰਡਿੰਗ ਨਹੀਂ, ਸਲਾਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ CFO (Fractional CFOs) ਅਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ। ਮੈਂਟਰਸ਼ਿਪ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਲੋੜ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਜੋ ਨੈਤਿਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Management) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਗੇ ਕਿ ਫਾਊਂਡਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਤਿਆਰ ਹਨ।