ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਸੈਕਟਰ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਯੂਜ਼ਰ ਬੇਸ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ Deep-Tech, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਹੱਲਾਂ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਜਿੱਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫੇ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ R&D ਦੀ ਘੱਟ ਦਰ ਅਤੇ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਰਿਸਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਖੇਤਰ ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ-ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪੇਮੈਂਟ ਐਪਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ Artificial Intelligence, ਸਪੇਸ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜਾ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੁਝਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਲਈ ਇੰਟੈਲੇਕਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ (IP) ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਛਾਲ ਹੈ।
ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਫਲਿਪਕਾਰਟ (Flipkart) ਅਤੇ ਫਰੈਸ਼ਵਰਕਸ (Freshworks) ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਮੈਂਟਰ ਅਤੇ ਐਂਜਲ ਇਨਵੈਸਟਰ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਧਾਉਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੁਨਾਫੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਯੂਜ਼ਰ ਗ੍ਰੋਥ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ' ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ (Risk Factors)
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਰਸਤਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ R&D 'ਤੇ ਖਰਚਾ ਅਜੇ ਵੀ GDP ਦਾ ਲਗਭਗ 0.7% ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕੈਪੀਟਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਜਿੱਤਣਗੀਆਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਪਰਾਈਟਰੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਨਾਫੇ ਦਾ ਰਾਹ ਸਾਫ ਦਿਖਾ ਸਕਣਗੀਆਂ।