Tracxn ਦੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ IIT ਅਤੇ IIM ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਟੈਕ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਨਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਐਲੀਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਹੁਣ ਰਿਸਕ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ AI-ਫੋਕਸਡ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। Tracxn ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2026 ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ 79 IIT ਅਤੇ 20 IIM ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਟੈਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ 2025 ਵਿੱਚ 307 IIT ਅਤੇ 71 IIM ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਨੇ ਨਵੇਂ ਵੈਂਚਰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਟੈਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 3,969 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 6,353 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।
AI ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਵਧਿਆ ਚਾਰਮ
ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਹੁਣ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮੋਟੀ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ AI ਟੂਲਸ ਅਤੇ 'ਨੋ-ਕੋਡ' ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਸਖਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਫੋਕਸ ਸਿਰਫ ਗ੍ਰੋਥ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਥਾਈ ਮੁਨਾਫੇ (Sustainable Profit) 'ਤੇ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸੰਕੇਤ
ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਇਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ 1,96,700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਐਲੀਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਦਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮਾਡਲਸ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।