ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ Quick Commerce ਦੀ ਤੇਜ਼ ਕਮਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ Deeptech ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। Untitled Ventures ਦੇ ਪਾਰਟਨਰ Anmol Maini ਅਤੇ ਕਈ Deeptech ਫਾਊਂਡਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਹੋਈ ਬਹਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ Venture Capital ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਵਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੁਨਾਫਾ ਬਨਾਮ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਤਕਨੀਕ
Anmol Maini ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Quick Commerce ਵਰਗੇ ਸੈਕਟਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, Pixxel ਦੇ CEO Awais Ahmed ਅਤੇ Neosapien ਦੇ CEO Dhananjay Yadav ਵਰਗੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ Deeptech ਨੂੰ 'ਫਜ਼ੂਲ' ਸਮਝਣਾ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਐਪਸ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵਰਗੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਖੋਜ 'ਤੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦੁਚਿੱਤੀ (The Capital Dilemma)
Deeptech ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'Valley of Death' ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੋਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਮਾਈ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ VC ਫੰਡ 5 ਤੋਂ 7 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ Deeptech ਦੀ ਬਜਾਏ Quick Commerce ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਹੈ 'Application Layer' (ਜਿੱਥੇ Quick Commerce ਹੈ) ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਹੈ 'Infrastructure Layer' (ਜਿੱਥੇ Deeptech ਹੈ)। ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਮੈਚਿਊਰਿਟੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਅਜਿਹੀ 'Patient Capital' (ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਨਿਵੇਸ਼) ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰ ਸਕੇ।