SEBI ਨੇ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਬੈਨ ਮਾਪਣ ਲਈ ਨਵਾਂ 'Future Equivalent' (FutEq) ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੇਡਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੈਜਿੰਗ (Hedging) ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ SEBI ਨੇ ਮਾਰਕੀਟ ਵਾਈਡ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟ (MWPL) ਅਤੇ F&O ਬੈਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ 'Future Equivalent' (FutEq) ਨਾਮਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਡੈਲਟਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਸਟਮ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਟ੍ਰੇਡਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹੈਜਿੰਗ ਵਿੱਚ 'Sign-Flip' ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ Straddles ਅਤੇ Strangles ਵਰਗੀਆਂ ਹੈਜਿੰਗ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਜੀਸ਼ਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੈਲਟਾ-ਨਿਊਟਰਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਜੇਕਰ ਟ੍ਰੇਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡੈਲਟਾ 'ਨੈੱਟ-ਲੌਂਗ' ਤੋਂ 'ਨੈੱਟ-ਸ਼ਾਰਟ' (Sign Flip) ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੇਡਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘੱਟ ਲਿਕਵਿਡਿਟੀ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
2 PM ਵੈਲਯੂਏਸ਼ਨ ਦਾ ਰੇੜਕਾ
ਟ੍ਰੇਡਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ Clearing Corporation ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ 2 PM ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਦਿਨ ਭਰ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸਲ ਪਾਲਣਾ (Compliance) ਦਾ ਪਤਾ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਦੇ ਡੈਲਟਾ ਮੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਜੋ ਟ੍ਰੇਡ ਸਵੇਰੇ ਸਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰੋਕਰੇਜਾਂ ਦੇ RMS ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਫੈਲ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੱਲ?
ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ SEBI ਨੂੰ ਡੈਲਟਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਨਿਊਟਰਲ ਬੈਂਡ' ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਬਦਲਾਅ ਇਗਨੋਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਨਾਲ ਹੀ, ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਕਲੋਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਟ੍ਰੇਡਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ।