SEBI, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਰਕੀਟ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਾਰਜਿਨ ਟਰੇਡਿੰਗ ਫੈਸਿਲਿਟੀ (MTF) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ MTF ਦਾ ਬੁੱਕ ਵੈਲਿਊ ₹1 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ (ਯਾਨੀ ₹10 ਲੱਖ ਕਰੋੜ) ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਤਹਿਤ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ (Investors) ਆਪਣੇ MTF ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸੈੱਟਸ (Assets) ਨੂੰ ਕੋਲੇਟਰਲ (Collateral) ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਸਕਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਿਉਰਿਟੀਜ਼ (Government Securities), ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ (Mutual Funds) ਅਤੇ ETFs ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। SEBI ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕਣ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ (Volatility) ਅਤੇ ਆਪਸ਼ਨ (Options) ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ SEBI ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ (Exchanges) 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਸ ਲਿਮਟਸ (Price Limits) ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਪ੍ਰਾਈਸ ਬੈਂਡਜ਼ (Dynamic Price Bands) ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਹੱਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਗੇ।
ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, SEBI ਨੇ MTF ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਨੈੱਟ ਵਰਥ (Net Worth) ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਕਮ ₹3 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ₹5 ਕਰੋੜ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜੋਖਮ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Risk Management) ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਜੋਖਮ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਲੇਟਰਲ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਲਿਕਵਿਡ (Liquid) ਅਸੈੱਟਸ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸਿਟੀ (Complexity) ਅਤੇ ਕਾਊਂਟਰਪਾਰਟੀ ਰਿਸਕ (Counterparty Risk) ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨੈੱਟ ਵਰਥ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੰਸੋਲੀਡੇਸ਼ਨ (Consolidation) ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
SEBI ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਵੇਰਵੇ (Operational Details) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
